Europejski Trybunał Praw Człowieka - historia i kompetencje

Historia

Europejski Trybunał Praw Człowieka to europejski organ sądownictwa międzynarodowego ustanowiony w 1998 roku pod auspicjami Rady Europy. Wcześniej rolę "stróża praw człowieka" na Starym Kontynencie pełniła Europejska Komisja Praw Człowieka i Trybunał Praw Człowieka. Każde państwo członkowskie wysuwało kandydatury 3 swoich przedstawicieli, a Komitet Rady Ministrów dokonywał wyboru jednego spośród nich. Trybunał i Komisja działały w ośmiu dwutygodniowych sesjach. Dziś Komisja jest jednym z organów ETPC. Siedziba organu znajduje się w Strasburgu.

Kompetencje

Europejski Trybunał Praw Człowieka jest sądem właściwym do orzekania w sprawach dotyczących wszelkich uszczerbków praw człowieka zapisanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i protokołach dodatkowych do niej. Na mocy jej postanowień organ ten powołano, i mimo, iż odbywało się to pod auspicjami Rady Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka jest w pełni niezależny.

Obsada sędziowska

Sędziami Trybunału są wybitni przedstawiciele praktyki sędziowskiej, znawcy problematyki praw człowieka, z krajów członkowskich Rady Europy (obecnie 47 państw). Konwencja przyjmuje zasadę, iż na każde państwo przypada jeden sędzia w wieku do 70 lat (stąd co jakiś czas następuje kooptacja). Urzędy sędziowskie są obsadzane w drodze wyborów dokonywanych przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy. Kadencja członków jest sześcioletnia. Konwencja przewiduje możliwość reelekcji. W czasie trwania kadencji sędziowie są zobligowani do niepodejmowania wszelkich działań i zajęć, które mogłyby narazić na szwank dobre imię instytucji i osłabić bezstronność sprawowanego przez nich stanowiska. W praktyce sędziowie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka kontynuują jedynie działalność akademicką. Co ciekawe, w Trybunale sędziowie nie działają w imieniu państw, z których pochodzą, a w imieniu własnym. Sędziowie nie reprezentują też własnych państw ani nie mogą od władz państw pochodzenia otrzymywać konkretnych wytycznych odnośnie praktyki orzeczniczej. Dzieje się tak, z uwagi na ratio legis powołania samej instytucji, która w założeniu ma chronić obywatela przez uchybiającymi jego podstawowym prawom i działaniom państwa.

Funkcjonowanie

Wyroki ETPC są wydawane formalnie w imieniu całego Trybunału. Jednakże, sprawy rozpoznawane są przez dużo mniejsze, niż 47- osobowe składy sędziowskie.

Europejski Trybunał Praw Człowieka działa w trzech, przewidzianych Konwencją składach:

• 7 - osobowej izby - podstawowej jednostki orzeczniczej. Tworzone są składy stałe z możliwością niewielkiej rotacji. Wiąże się to z tym, że w przypadku skargi przeciwko państwu pochodzenia sędziego musi on, nie będąc na stałe w danej izbie, która sprawę będzie rozpatrywała, wejść na miejsce innego (jest on dla składu pomocny, gdyż zna system prawny państwa, z którego skarga pochodzi). Dodatkowo, skład nie może być złożony z grupy sędziów z państw, z których napływa do Trybunału najwięcej skarg.
• Wielka izba - 17 sędziów. W ETPC funkcjonują 2 składy stałe, możliwe jest dokooptowanie trzeciego, gdy instancyjnie nie można powielić poprzedniego składu (nie dotyczy to sędziego z państwa, z którego skarga napłynęła - zasiada on w składach we wszystkich instancjach).
• Zgromadzenie wszystkich sędziów - zajmuje się wyborem przewodniczącego oraz przewodniczących izb.
• Komitet - 3 sędziów, podejmuje decyzje w kwestii dopuszczalności skargi (w zasadzie przesądza o losach skargi).
• Panel - 5 sędziów. Ciało doradcze.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Julia Tymoszenko - bohaterka, premier, skazana
• >> Białoruś a Unia Europejska - historia relacji
• >> Ekologiczny plastik z rzeźni
• >> Małżeństwo z rozsądku - Chorwacja nowym członkiem UE

• TAGI:
• Europejski Trybunał Praw Człowieka
• ,
• ochrona praw człowieka
• ,
• prawa człowieka
• ,
• sąd
• ,
• sądownictwo
• ,
• Strasburg
• ,
• trybunał
 
• KRAJE:
• Cała Europa