Swoboda przepływu kapitału i płatności cz. I - historia
| 13.09.2009 | Autor: Agnieszka Wałek | [ 0 komentarzy ] |
Swoboda przepływ kapitału i płatności to jedne z głównych celów integracji.
Źródło: http://www.sxc.hu/
- Chcesz pozyskać fundusze unijne?
- Złóż zapytanie ofertowe! >>
- Podobne tematy:
- Polscy inżynierowie pomagają zaprojektować szybką kolej w Szwecji
- Na co Podlaskie musi wydawać pieniądze z Unii?
- Agnieszka Janusz: „Chcę zadbać o interesy polskich pracowników we Włoszech”
- Unia Europejska - inne artykuły:
- E-learning – efektywne nauczanie w Europie
- Grecja: Venizelos nie zgadza się na kontrolę budżetu
- KE: polski satelita będzie nazwany imieniem ZOFIA!
Swoboda przepływu kapitału – podstawowa zasada wspólnotowego jednolitego rynku, ustanowiona w 1993 roku. Poznajmy etapy dochodzenia wspólnotowego prawa do tego rozwiązania.
Swoboda przepływu kapitału i płatności to swoboda uzupełniająca postanowienia przepisów dotyczących przepływu towarów, osób i usług. Jest także jedną z naczelnych wolności wspólnotowego wewnętrznego rynku. Artykuł 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, iż swobodny przepływ kapitału należy do celów Wspólnoty, jest jedną z gwarancji prawidłowego rozwoju gospodarczego, a w praktyce wstępnym warunkiem skutecznego wykonywania innych wolności, w szczególności odnośnie zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej. U podłoża ukształtowania jednego z podstawowych filarów europejskiej gospodarki leżał zamiar stworzenia wspólnego rynku usług finansowych, a także liberalizacji obrotu papierami wartościowymi.
Pierwotne zapisy traktatowe odróżniały swobodę przepływu płatności od swobody przepływu kapitału. Przepływ płatności miał zostać całkowicie zliberalizowany po zakończeniu pierwszej fazy okresu przejściowego. Podkreślano, iż swobodny przepływ płatności jest akcesoryjny, bowiem odnosi się do fizycznego transferu środków pieniężnych związanych z realizacją świadczenia wzajemnego (bez którego byłby niemożliwy, np. zapłata za dostarczony towar).
Podstawowym przepisem regulującym nieograniczony przepływ kapitału był ustęp 1. artykułu 67 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą. Przewidywał on stopniowe znoszenie w toku okresu przejściowego ograniczeń przepływu kapitału należącego do osób zamieszkałych w państwach członkowskich i dyskryminującego traktowania ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania, siedzibę lub miejsce lokaty kapitału. Postulowano również możliwie najbardziej liberalną procedurę przyznawania zezwoleń dewizowych. Likwidacja ograniczeń miała być dokonywana etapami, a swoboda przepływu płatności miała przede wszystkim służyć realizacji innych swobód. Swoboda przepływu kapitału nie była wówczas daleko idącą i dążyła do status quo – nie wprowadzania nowych ograniczeń, zwana zasadą standstill.
Pierwsza i Druga Dyrektywa Kapitałowa podzieliły przepływ kapitału na 4 kategorie, w ramach których przewidziano inny zasięg liberalizacji. W tym celu opracowano 4 listy, nazwane kolejno A, B, C i D.
Lista „A” zapowiadała pełną liberalizację co do inwestycji bezpośrednich dokonywanych w państwach członkowskich przez rezydentów innych państw członkowskich, liberalizowano także inwestycje w nieruchomości i transfer kapitału emigrantów. Zgodnie z jej treścią państwa Wspólnoty zobowiązano do przyznania nierezydentom wszelkich zezwoleń dewizowych służących transferowi kapitału lub dokonaniu inwestycji oraz kształtowania cen transakcji przy kursie walut najbardziej zbliżony do kursu urzędowego.
Z kolei Lista „B” obejmowała system zezwoleń generalnych, odnosząc się do transferów fizycznych oraz operacji powiązanych z niektórymi rodzajami papierów wartościowych.
Lista „C” dotyczyła systemu zezwoleń indywidualnych odnośnie emisji i lokowania krajowych papierów wartościowych na zagranicznych rynkach kapitałowych, nabywania papierów wartościowych nie objętych listą „B” oraz kredytów długoterminowych związanych z umowami handlowymi.
Lista „D” przewidywała możliwość utrzymywania ograniczeń w zakresie fizycznego eksportu i importu środków płatności wszelkiego rodzaju, niektórych inwestycji krótkoterminowych oraz kredytów krótkoterminowych.
Zarówno odnośnie pojęcia kapitału, jak i płatności, prawo wspólnotowe nie dostarcza nam definicji legalnej. Jednakże, dzięki bogatej judykaturze Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w tej materii, możemy dokładnie określić zakres znaczeniowy tych terminów. Istotne jest tu orzeczenie w sprawie Luisi i Carbone. Włoski Sąd Rejonowy wystąpił do ETS w ramach sporu między dwoma obywatelami Włoch a włoskim ministrem skarbu, po tym jak minister nałożył na powodów karę za zakup walut obcych celem ich transferu za granicę, podczas gdy wartość wywożonych środków przekraczała równowartość 500 000 lirów. Granica ta wyznaczała roczny limit dla eksportu walut przez rezydentów Włoch w celach turystycznych, naukowych, leczniczych oraz biznesowych. Pani Luisi twierdziła, iż dokonała eksportu zakupionych środków płatniczych w walucie obcej w związku z koniecznością poddania się leczeniu w Niemczech. Natomiast pan Carbone podnosił, iż nabyte przez niego środki w walucie obcej wydał podczas trzymiesięcznego urlopu w Niemczech. Obydwoje zgodnie też wystąpili o uznanie, iż granica 500 000 lirów jest ograniczeniem postanowień TWE. ETS orzekł, iż przepływ kapitału stanowi operację finansową celem której jest lokata bądź inwestycja kapitału, a nie wynagrodzenie za usługę. Pozwala to uznać, że przepływem kapitału nie jest materialny transfer środków pieniężnych, wynikający z obowiązku zapłaty w ramach wymiary towarów lub usług. W tym wyroku ETS uznał za płatność jako transfer obcej waluty będący ekwiwalentem w ramach umowy łączącej strony. Tym samym można uznać płatność za subsydiarną w stosunku do innej czynności, jaką jest zawarcie i wykonanie umowy.
Dyrektywa 86/566 z 1986 roku wprowadziła liberalizację transakcji w obrocie papierami wartościowymi oraz emisję akcji i obligacji w innych państwach członkowskich, zniosła ograniczenia w zaciąganiu długoterminowych (pow. 5 lat) kredytów związanych z umowami handlowymi lub świadczeniem usług. Na jej mocy także zobowiązano państwa Wspólnoty, aby w związku z wcielaniem w życie nowych procedur, nie wprowadzano bardziej restrykcyjnych rozwiązań, niż dotychczas.
Pełną wolność w swobodzie przepływu kapitału wprowadziła Dyrektywa 88/361 z 1988 roku. Zniosła ona wszystkie pozostałe ograniczenia. Dzięki niej wszyscy rezydenci państw członkowskich uzyskali swobodny dostęp do rynków finansowych innych państw Wspólnoty. Dyrektywa miała, przede wszystkim, wyeliminować dyskryminację ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania stron lub miejsce lokaty kapitału. Celem ułatwienia implementacji dyrektywy, dołączono do niej tzw. nomenklaturę do przepływu kapitału obrazującą, jakie transakcje powinny zostać zliberalizowane. Nomenklatura zalicza do nich inwestycje bezpośrednie jak np. zakładanie przedsiębiorstw, zakup i sprzedaż nieruchomości, zakup i sprzedaż papierów wartościowych, zakup i sprzedaż świadectw udziałowych funduszy inwestycyjnych, pożyczki i kredyty, poręczenia, gwarancje, prawa zastawu, przepływ środków pieniężnych z tytułu dziedziczenia i darowizn, itp.
Rys historyczny
Pierwotne zapisy traktatowe odróżniały swobodę przepływu płatności od swobody przepływu kapitału. Przepływ płatności miał zostać całkowicie zliberalizowany po zakończeniu pierwszej fazy okresu przejściowego. Podkreślano, iż swobodny przepływ płatności jest akcesoryjny, bowiem odnosi się do fizycznego transferu środków pieniężnych związanych z realizacją świadczenia wzajemnego (bez którego byłby niemożliwy, np. zapłata za dostarczony towar).
Podstawowym przepisem regulującym nieograniczony przepływ kapitału był ustęp 1. artykułu 67 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą. Przewidywał on stopniowe znoszenie w toku okresu przejściowego ograniczeń przepływu kapitału należącego do osób zamieszkałych w państwach członkowskich i dyskryminującego traktowania ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania, siedzibę lub miejsce lokaty kapitału. Postulowano również możliwie najbardziej liberalną procedurę przyznawania zezwoleń dewizowych. Likwidacja ograniczeń miała być dokonywana etapami, a swoboda przepływu płatności miała przede wszystkim służyć realizacji innych swobód. Swoboda przepływu kapitału nie była wówczas daleko idącą i dążyła do status quo – nie wprowadzania nowych ograniczeń, zwana zasadą standstill.
Znaczenie Pierwszej (1960) i Drugiej (1962) Dyrektywy Kapitałowej
Pierwsza i Druga Dyrektywa Kapitałowa podzieliły przepływ kapitału na 4 kategorie, w ramach których przewidziano inny zasięg liberalizacji. W tym celu opracowano 4 listy, nazwane kolejno A, B, C i D.
Lista „A” zapowiadała pełną liberalizację co do inwestycji bezpośrednich dokonywanych w państwach członkowskich przez rezydentów innych państw członkowskich, liberalizowano także inwestycje w nieruchomości i transfer kapitału emigrantów. Zgodnie z jej treścią państwa Wspólnoty zobowiązano do przyznania nierezydentom wszelkich zezwoleń dewizowych służących transferowi kapitału lub dokonaniu inwestycji oraz kształtowania cen transakcji przy kursie walut najbardziej zbliżony do kursu urzędowego.
Z kolei Lista „B” obejmowała system zezwoleń generalnych, odnosząc się do transferów fizycznych oraz operacji powiązanych z niektórymi rodzajami papierów wartościowych.
Lista „C” dotyczyła systemu zezwoleń indywidualnych odnośnie emisji i lokowania krajowych papierów wartościowych na zagranicznych rynkach kapitałowych, nabywania papierów wartościowych nie objętych listą „B” oraz kredytów długoterminowych związanych z umowami handlowymi.
Lista „D” przewidywała możliwość utrzymywania ograniczeń w zakresie fizycznego eksportu i importu środków płatności wszelkiego rodzaju, niektórych inwestycji krótkoterminowych oraz kredytów krótkoterminowych.
Pojęcie kapitału i płatności
Zarówno odnośnie pojęcia kapitału, jak i płatności, prawo wspólnotowe nie dostarcza nam definicji legalnej. Jednakże, dzięki bogatej judykaturze Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w tej materii, możemy dokładnie określić zakres znaczeniowy tych terminów. Istotne jest tu orzeczenie w sprawie Luisi i Carbone. Włoski Sąd Rejonowy wystąpił do ETS w ramach sporu między dwoma obywatelami Włoch a włoskim ministrem skarbu, po tym jak minister nałożył na powodów karę za zakup walut obcych celem ich transferu za granicę, podczas gdy wartość wywożonych środków przekraczała równowartość 500 000 lirów. Granica ta wyznaczała roczny limit dla eksportu walut przez rezydentów Włoch w celach turystycznych, naukowych, leczniczych oraz biznesowych. Pani Luisi twierdziła, iż dokonała eksportu zakupionych środków płatniczych w walucie obcej w związku z koniecznością poddania się leczeniu w Niemczech. Natomiast pan Carbone podnosił, iż nabyte przez niego środki w walucie obcej wydał podczas trzymiesięcznego urlopu w Niemczech. Obydwoje zgodnie też wystąpili o uznanie, iż granica 500 000 lirów jest ograniczeniem postanowień TWE. ETS orzekł, iż przepływ kapitału stanowi operację finansową celem której jest lokata bądź inwestycja kapitału, a nie wynagrodzenie za usługę. Pozwala to uznać, że przepływem kapitału nie jest materialny transfer środków pieniężnych, wynikający z obowiązku zapłaty w ramach wymiary towarów lub usług. W tym wyroku ETS uznał za płatność jako transfer obcej waluty będący ekwiwalentem w ramach umowy łączącej strony. Tym samym można uznać płatność za subsydiarną w stosunku do innej czynności, jaką jest zawarcie i wykonanie umowy.
Dyrektywy 86/566 oraz 88/361
Dyrektywa 86/566 z 1986 roku wprowadziła liberalizację transakcji w obrocie papierami wartościowymi oraz emisję akcji i obligacji w innych państwach członkowskich, zniosła ograniczenia w zaciąganiu długoterminowych (pow. 5 lat) kredytów związanych z umowami handlowymi lub świadczeniem usług. Na jej mocy także zobowiązano państwa Wspólnoty, aby w związku z wcielaniem w życie nowych procedur, nie wprowadzano bardziej restrykcyjnych rozwiązań, niż dotychczas.
Pełną wolność w swobodzie przepływu kapitału wprowadziła Dyrektywa 88/361 z 1988 roku. Zniosła ona wszystkie pozostałe ograniczenia. Dzięki niej wszyscy rezydenci państw członkowskich uzyskali swobodny dostęp do rynków finansowych innych państw Wspólnoty. Dyrektywa miała, przede wszystkim, wyeliminować dyskryminację ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania stron lub miejsce lokaty kapitału. Celem ułatwienia implementacji dyrektywy, dołączono do niej tzw. nomenklaturę do przepływu kapitału obrazującą, jakie transakcje powinny zostać zliberalizowane. Nomenklatura zalicza do nich inwestycje bezpośrednie jak np. zakładanie przedsiębiorstw, zakup i sprzedaż nieruchomości, zakup i sprzedaż papierów wartościowych, zakup i sprzedaż świadectw udziałowych funduszy inwestycyjnych, pożyczki i kredyty, poręczenia, gwarancje, prawa zastawu, przepływ środków pieniężnych z tytułu dziedziczenia i darowizn, itp.
