Gwarancja czy rękojmia - prawa konsumenta

W świecie zdominowanym przez niemal nieograniczony dostęp do wszelkiego rodzaju dóbr oraz stale rosnącą konsumpcję coraz częściej zdarzają się przypadki, kiedy prawa konsumenta napotykają na trudności w realizacji praw konsumentów. Jedną z takich kwestii stanowią problemy z gwarancjami.

Głównym problemem konsumenta wydaje się, z prawniczego punktu widzenia, nieświadomość przepisów dotyczących odpowiedzialności sprzedawcy wynikających z umowy sprzedaży. Z drugiej strony, zakorzenione w mentalności nabywców przekonanie o istnieniu szerokiej gamy uprawnień gwarancyjnych nie zawsze znajduje pokrycie w rzeczywistości.

Jest rzeczą istotną, by każdy z nas, nabywając określone dobro drogą umowy sprzedaży, znał prawa konsumenta był świadom własnych uprawnień. Stąd też kluczowe jest rozgraniczenie pojęć "rękojmia" oraz "gwarancja".

Art. 471 i następne Kodeksu cywilnego traktują, iż strony umowy sprzedaży, jako umowy wzajemnej, ponoszą względem siebie odpowiedzialność z tytułu niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania. Dla kupującego ochrona ta może okazać się jednak niewystarczająca. W związku z powyższym historycznie ukształtowała się instytucja uszczuplająca częstą nieodpowiedzialność sprzedawcy względem kupującego za wady rzeczy sprzedanej - tzw. rękojmia za wady (art. 556 i następne Kodeksu cywilnego).
Polski ustawodawca, podobnie jak większość europejskich systemów prawnych, dualistycznie podchodzi do problemu wad rzeczy, dokonując podziału na wady fizyczne i wady prawne.

Wady fizyczne:

• posiadanie przez rzecz cech zmniejszających jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy (np. odklejająca się podeszwa buta),
• brak właściwości przedmiotu, o której istnieniu zostaliśmy przez sprzedawcę zapewnieni (np. przemakająca kurtka przeciwdeszczowa),
• wydanie rzeczy kupującemu w stanie niezupełnym (np. zakup koszuli bez kompletu guzików).

Wady prawne:

• sprzedawca nie jest właścicielem rzeczy, a rzecz jest własnością osoby trzeciej,
• na rzeczy istnieje, obok prawa własności sprzedawcy, inne prawo osoby trzeciej,
• w przypadku sprzedaży praw - prawo nie istnieje.

W razie ujawnienia się którejkolwiek z powyższych przesłanek sprzedawca ponosi odpowiedzialność (na zasadzie ryzyka - tzn. niezależnie od wiedzy o wadzie) względem kupującego z tytułu rękojmi za wady. Istnieje ona niezależnie od winy sprzedawcy. Trzeba pamiętać jednak, iż odpowiedzialność nie powstanie, kiedy kupujący przed dokonaniem czynności wie o istnieniu wady.

Uprawnienia i obowiązki stron z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy

Sprzedawca odpowiada za wady fizyczne istniejące w chwili przejścia na kupującego niebezpieczeństwa przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy, tj. zazwyczaj w momencie wydania rzeczy nabywcy. Za wady ujawnione później odpowiada natomiast tylko, gdy wynikły one z przyczyn tkwiących już poprzednio w rzeczy sprzedanej.

Kupujący w razie stwierdzenia wad fizycznych ma prawo (art. 560 par. 1 Kodeksu cywilnego):

• do odstąpienia od umowy,
• żądania obniżenia ceny.

Dodatkowo, kupujący powinien mieć świadomość, iż nie może odstąpić od umowy, gdy sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz na wolną od wad lub niezwłocznie wadę usunie (z wyjątkiem, gdy rzecz uprzednio została już wymieniona lub naprawiona, chyba że wady są nieistotne).

Kupujący ma prawo do skorzystania z przysługujących mu uprawnień dokonawszy aktów staranności w postaci zawiadomienia sprzedawcy o wadzie w terminie miesiąca od jej wykrycia.

Istotny jest również okres czasu, kiedy konsument jest uprawniony do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi. W przypadku wad fizycznych wygasają one po upływie roku od wydania rzeczy kupującemu (wyj. dla wad budynku - 3 lata).

Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy

Jeżeli rzecz nabyta posiada wady prawne, kupujący może skorzystać z tych samych uprawnień co w przypadku wad fizycznych, za wyjątkiem uprawnienia dotyczącego usunięcia wad przez wytwórcę. Do dochodzenia uprawnień z tytułu wad prawnych nie jest konieczne zawiadomienie o nich sprzedawcy, nawet gdy osoba trzecia nie wystąpiła przeciwko kupującemu z roszczeniem dotyczącym rzeczy sprzedanej. Uprawnienia z tytułu wad prawnych przysługują kupującemu przez okres roku, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady.

Tak przedstawia się instytucja rękojmi, bardzo często utożsamiana przez konsumentów z odpowiedzialnością gwarancyjną.

Gwarancja

Gwarancja jest na gruncie polskiej cywilistyki instytucją prawną, w której sprzedawca lub wytwórca rzeczy zobowiązuje się do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub wymiany rzecz wadliwej na rzecz wolną od wad, jeżeli wady te ujawnią się w terminie określonym w gwarancji. Wybór uprawnień należy do gwaranta, czyli sprzedawcy lub wytwórcy rzeczy.

Powstanie odpowiedzialności gwarancyjnej

Odpowiedzialność gwarancyjna powstaje z chwilą wręczenia nabywcy karty gwarancyjnej, niezbędnej przy dochodzeniu uprawnień z niej wynikających. Należy dodatkowo zaznaczyć, iż istnieje ona niezależnie od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, zatem rozszerza uprawnienia konsumenta.

Terminy i przesłanki dochodzenia roszczeń gwarancyjnych

Przesłanką odpowiedzialności gwarancyjnej jest ujawnienie się wady w terminie określonym w karcie gwarancyjnej, a gdy jest on niedookreślony - w terminie roku od wydania rzeczy. Ochrona gwarancyjna przyznana kupującemu może być węższa lub szersza od kodeksowej i uprawnienia kupującego niemalże w pełni zależą od umowy z gwarantem (za wyjątkiem przypadających na ustawową rękojmię).

Dyrektywy europejskie - zwiększenie poziomu ochrony konsumenta

Poziom ochrony oferowany nam przez polskiego ustawodawcę jest satysfakcjonujący. Dodatkowo, w ramach dostosowania polskiego porządku prawnego do prawa wspólnotowego, z dniem 30 czerwca 2002 roku utraciły moc obowiązującą przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1995 roku w sprawie szczegółowych warunków zawierania i wykonywania umów sprzedaży rzeczy ruchomych z udziałem konsumentów, a weszła w życie Ustawa o sprzedaży konsumenckiej implementująca do polskiego systemu prawnego dyrektywy UE: Nr 99/44 oraz 86/6 odnoszące się do umów sprzedaży i gwarancji na dobra konsumpcyjne.

Zasady odpowiedzialności sprzedawcy (przedsiębiorcy) wobec kupującego (konsumenta) według przepisów implementowanych dyrektyw:

• pojęcie "wada" zastąpiono "niezgodnością towaru konsumpcyjnego z umową" - niezgodność musi być istotna dla skorzystania z uprawnień,
• przy odstąpieniu od umowy - przedsiębiorca ma pierwszeństwo nieodpłatnej naprawy towaru lub wymiany go na nowy,
• sprzedawca powinien dołączyć do towaru instrukcję obsługi w języku polskim oraz pisemnie potwierdzić wszystkie istotne warunki umowy,
• sprzedawany towar musi posiadać dwie ceny - za jednostkę miary i za oferowaną ilość towaru (chyba że są tożsame),
• przez 6 miesięcy od nabycia towaru konsument może wskazać na jego niezgodność z umową bez obowiązku udowadniania przyczyn tej niezgodności lub tego, że istniała ona przed wydaniem towaru,
• oceniając zgodność towaru konsumpcyjnego z umową można kierować się zapewnieniami producenta z reklamy odnośnie właściwości towaru,
• przy stwierdzeniu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową, kupujący jest uprawniony do żądania nieodpłatnej naprawy lub wymiany na nowy towaru, chyba że jest to niemożliwe lub wymaga nadmiernych kosztów; dopuszcza się także możliwość żądania obniżenia ceny i odstąpienia od umowy;
• w razie, gdy sprzedawca w ciągu 14 dni nie ustosunkuje się do żądań zgłoszonych w ramach reklamacji, uważa się, iż uznał je za uzasadnione,
• konsument traci uprawnienia reklamacyjne, jeśli przed upływem dwóch miesięcy od stwierdzenia niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową nie zawiadomi o tym sprzedawcy;
• odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu reklamacji obejmuje okres dwóch lat od wydania towaru (przy rzeczy używanej - okres jednego roku).

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Jak reklamować produkty kupione za granicą [poradnik]
• >> Oznaczenie CE - wiesz co znaczy ten symbol?
• >> Lwów – Królewskie Miasto pogranicza
• >> „Końska dawka przygody” - Łódzki Szlak Konny

• TAGI:
• gwarancja
• ,
• kodeks cywilny
• ,
• konsument
• ,
• reklamacja
• ,
• rękojmia
• ,
• sprzedaż
• ,
• ustawa o sprzedaży konsumeckiej
• ,
• wada
 
• KRAJE:
• Polska