Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej

Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej (swoboda przedsiębiorczości) zakłada zniesienie przez państwa członkowskie wszelkich ograniczeń w zakresie prowadzenia takiej działalności przez osoby fizyczne–obywateli UE oraz osoby prawne i inne podmioty gospodarcze spełniające warunki, jakie ustala Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską. Podstawę prawną stanowią art. 43-48 TWE.

Działalność gospodarcza

Punktem wyjściowym w omawianiu swobody przedsiębiorczości powinno być ustalenie definicji działalności gospodarczej. TWE nie podaje definicji legalnej, stąd też orzecznictwo europejskie musiało wypracować własną. Na podstawie dotychczasowej działalności Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości można więc za działalność gospodarczą uznać rzeczywiste prowadzenie działalności zarobkowej przez ustanowione w innym państwie członkowskim przedsiębiorstwo i przez nieokreślony okres.

Cechy odróżniające od innych swobód traktatowych

• od swobody przepływu pracowników - różniące jest kryterium podporządkowania (w przypadku przepływu pracowników stosunek pracy jest stosunkiem podporządkowania, natomiast działalność gospodarcza jest świadczona na zasadzie samozatrudnienia) oraz działanie na własny rachunek i ryzyko;
• od swobody świadczenia usług - tożsame jest prowadzenie działalności na własny rachunek, ale wg ETS przepisy o działalności gospodarczej stosujemy, gdy przedsiębiorstwo działa w sposób ciągły (stała obecność nawet biura – stanowiąca kryterium główne, utrzymywanie określonej infrastruktury - kryterium pomocnicze) w państwie członkowskim, natomiast w przypadku świadczenia usług mamy do czynienia z czasowością.

Formy korzystania ze swobody

Ujęto w art. 43 Traktatu. Wyróżnia on:

• przedsiębiorstwa pierwotne –
  a. podmiot wspólnotowy przybywa do państwa członkowskiego innego niż ojczyste i zakłada przedsiębiorstwo;
  b. albo podmiot przenosi przedsiębiorstwo z jednego państwa do innego;
  c. albo przedsiębiorstwo utworzone jest według przepisów prawa państwa goszczącego, nad którym kontrola została przejęta przez podmiot z innego państwa.
• przedsiębiorstwo wtórne – mówimy o nim, gdy podmiot prowadzi działalność w jednym państwie, w drugim zakłada mniejszą jednostkę, tj.:
  a. agencję – podmiot z osobowością prawną, działający z umocowania przedsiębiorstwa głównego,
  b. oddział – jednostka bez osobowości, zależna od przedsiębiorstwa głównego,
  c. filię – z osobowością prawną, ale ekonomicznie zależna od przedsiębiorstwa głównego.

Zakres uprawnień (zakres przedmiotowy swobody)

• wynikający z art. 43 - zakaz wprowadzania ograniczeń swobody dla państw członkowskich wobec obywateli swojego państwa; przepis ten jest bezpośrednio skuteczny (od zakończenia okresu przejściowego w 1969 roku, obywatel może powołać się na tę podstawę prawną przed sądem krajowym w razie poczucia narodowościowej dyskryminacji);
• z art. 48 wynikają uprawnienia pozytywne:
  a. prawo do podejmowania i prowadzenia działalności na zasadzie samozatrudnienia;
  b. prawo do zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw.

Zakres podmiotowy swobody

Swobodą objęte są zarówno przedsiębiorstwa, jak i osoby fizyczne. W przypadku osób fizycznych (wynika z art. 43), jedynym warunkiem korzystania ze swobody jest posiadanie obywatelstwa UE, gdy mamy do czynienia z przedsiębiorstwem wtórnym (przy pierwotnym warunek konieczny stanowi dodatkowo posiadanie miejsca zamieszkania na terytorium UE). Odnośnie przedsiębiorstw, obejmuje się swobodą spółki/firmy prawa cywilnego lub handlowego, spółdzielnie, inne osoby prawne prawa publicznego i prywatnego, z wyjątkiem prowadzących działalność nie nastawioną na zysk (non-profit). Podmioty te muszą zostać utworzone zgodnie z przepisami państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę.

Wyłączenia i ograniczenia swobody

Wyłączone jest stosowanie postanowień art. 43-48 TWE, gdy działalność jest wykonywana w ramach władzy publicznej oraz w przypadku samozatrudnienia (wówczas stosowane są przepisy o swobodzie świadczenia usług). Natomiast swoboda doznaje ograniczeń, gdy przemawia za tym ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego, jednakże ograniczenia te muszą być odpowiednio usprawiedliwione, a dobro chronione oczywiście ważniejsze niż poświęcone.

Charakter uregulowań

W Traktacie Akcesyjnym zasadniczo swobodę uregulowano jako nieograniczoną, nie wprowadzono okresów przejściowych, podmioty z państw przyłączonych w 2004 roku mogą bez ograniczeń podejmować działalność. Jedyny wyjątek dotyczył Niemiec i Austrii, gdzie utrzymano czasowe ograniczenie swobody w sferze budownictwa, ochrony mienia i osób oraz sprzątania przemysłowego.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> E-learning – efektywne nauczanie w Europie
• >> Działanie 6.2 PO KL - Wsparcie i promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia
• >> Grecja: Venizelos nie zgadza się na kontrolę budżetu
• >> KE: polski satelita będzie nazwany imieniem ZOFIA!

• TAGI:
• agencja
• ,
• działalność gospodarcza
• ,
• filia
• ,
• firma
• ,
• oddział
• ,
• przedsiębiorczość
• ,
• przedsiębiorstwo
• ,
• swoboda prowadzenia działalności gospodarczej
• ,
• swoboda przedsiębiorczości
• ,
• swobody gospodarcze
• ,
• TWE
 
• KRAJE:
• Unia Europejska