Swoboda świadczenia usług
| 07.09.2009 | Autor: Agnieszka Wałek | [ 0 komentarzy ] |
Świadczenie usług w UE jest najbardziej dynamiczną gałęzią gospodarki
Źródło: http://everystockphoto.com/
- Chcesz pozyskać fundusze unijne?
- Złóż zapytanie ofertowe! >>
Jedna z czterech swobód gospodarczych uregulowanych prawem wspólnotowym. Przyjrzyjmy się charakterowi tych unormowań.
Swoboda świadczenia usług, to wraz ze swobodą przepływu osób, swobodą przepływu kapitału i swobodą przepływu towarów - cztery kluczowe regulacje, obecnie kształtujące wspólnotowe stosunki gospodarcze. Stąd też dla obywateli Unii Europejskiej istotne jest poznanie uprawnień wynikających z tej swobody.
Dokładne regulacje dotyczące swobody świadczenia usług znajdziemy w art. 49-55 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Omawiając zagadnienie dotyczące tej zasady warto wyjść od tego, jak prawo wspólnotowe określa pojęcie "usługi". Definicję legalną wprowadza art. 50. Jest to świadczenie wykonywane zwykle za wynagrodzeniem w zakresie, jakim nie są objęte postanowieniami o swobodnym przepływie towarów, kapitału i osób, w szczególności działalność przemysłowa, handlowa, rzemieślnicza oraz wykonywanie wolnych zawodów.
To obligatoryjne przymioty, jakimi musi cechować się usługa, aby podlegać przepisom regulującym tę swobodę. Należą do nich transgraniczność, odpłatność oraz czasowość.
Odpłatność to element konieczny, gdyż uwypukla gospodarczy związek pomiędzy usługą a świadczeniem wzajemnym. Potwierdzenie tej tezy znajdziemy w wyroku ETS/Tolsma, w którym ETS uznał, iż nie jest usługą granie na ulicy w zamian za datki przechodniów; według sądu to nie wartość muzyczna determinowała wysokość datków, bo były one dobrowolne. Z kolei w orzeczeniu Wirth uznano, iż prowadzenie różnych kursów w ramach systemu edukacji narodowej jako nieodpłatnych nie jest świadczeniem usług.
To kolejny determinant, jaki musi cechować świadczenie, aby objęte było regulacjami z art. 49-55. Jest koniecznym składnikiem stanu faktycznego. Usługodawca i usługobiorca muszą pochodzić z różnych państw członkowskich. Wynika to z art. 49 (świadczenie usług przez podmioty mające przedsiębiorstwo w innym państwie). Stąd wyróżniana jest:
Chodzi tu o przejściowe prowadzenie działalności usługowej na terytorium innego państwa. Obecność podmiotu musi mieć charakter czasowy, świadczenie usług ma mieć z góry określony początek i koniec.
Zakres podmiotowy regulacji obejmuje obywateli państw UE i podmioty gospodarcze będące przynależnymi państw UE.
W odniesieniu do osób fizycznych decydującym kryterium poddania regulacjom wspólnotowym jest obywatelstwo UE. Usługa wchodzi pod zakres swobody, gdy usługodawca jest obywatelem tego państwa, w którym ma siedzibę usługobiorca (ale mają różną przynależność państwową). Nie mogą korzystać z niej obywatele państw trzecich z miejscem stałego pobytu w WE, jeśli występują oni w charakterze usługodawców (może zostać rozszerzona decyzją Rady w przyszłości), ale obejmuje natomiast takie usługi, gdzie odbiorcą jest osoba mająca miejsce zamieszkania na terenie państwa członkowskiego, lecz bez obywatelstwa UE (przejaw przewagi swobody obrotu towarowego nad elementem osobowym).
Natomiast, jeśli chodzi o osoby prawne decydujące jest, czy dana osoba prawna jest podmiotem przynależnym państwa UE. Zgodnie z prawem wspólnotowym są to spółki oraz firmy utworzone zgodnie z prawem jednego z państw UE i mające statutową siedzibę, zarząd lub główne przedsiębiorstwo na obszarze Wspólnoty.
Mówiąc o beneficjentach uprawnień wynikających ze swobody, należy zwrócić uwagę na zakaz traktowania narodowego, z czym związane jest prawo usługodawcy do wykonywania przejściowo działalności w państwie świadczenia na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na swoich obywateli. Tej kwestii poświęcono wiele orzeczeń ETS. I tak w orzeczeniu Sager trybunał uznał, iż migrujący usługodawca (jako czasowo świadczący usługi) nie musi spełniać wszystkich wymagań, jakie prawo krajowe stawia przed swoimi obywatelami świadczącymi podobnego rodzaju usługi.
Swoboda świadczenia usług jest często błędnie utożsamiana ze swobodą prowadzenia działalności gospodarczej lub swobodą przepływu pracowników. Jednakże wszystkie one zasadniczo się różnią. Swoboda świadczenia usług w stosunku do działalności gospodarczej ma charakter subsydiarny, a jednoczesne powoływanie się na swobodę przedsiębiorczości mogłoby prowadzić do obchodzenia surowszych przepisów działalności gospodarczej. Praktyczne nadużywanie tych reżimów wynika między innymi z niemalże identycznego zakresu podmiotowego – osoby fizyczne i prawne jako przynależne państw członkowskich, prowadzące działalność gospodarczą zarówno w formie zakładanych firm, jak i samozatrudnienia.
Z kolei od swobody przepływu pracowników swobodę świadczenia usług różni zakres podmiotowy. Dotyczy ona jedynie osób fizycznych, zatem krąg beneficjentów jest węższy. Poza tym, pracownicy wykonują swoją pracę w ramach stosunku służbowego, a swobodę świadczenia usług odnosimy do samozatrudnienia.
Koniecznie należy pamiętać, by powołując się na swobodę świadczenia usług, nie wywodzić swoich uprawnień z innych swobód. Nasze roszczenia zostaną wówczas oddalone, gdyż większość sądów uzna je za próby ominięcia przepisów.
Dokładne regulacje dotyczące swobody świadczenia usług znajdziemy w art. 49-55 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Pojęcie usługi
Omawiając zagadnienie dotyczące tej zasady warto wyjść od tego, jak prawo wspólnotowe określa pojęcie "usługi". Definicję legalną wprowadza art. 50. Jest to świadczenie wykonywane zwykle za wynagrodzeniem w zakresie, jakim nie są objęte postanowieniami o swobodnym przepływie towarów, kapitału i osób, w szczególności działalność przemysłowa, handlowa, rzemieślnicza oraz wykonywanie wolnych zawodów.
Cechy świadczenia
To obligatoryjne przymioty, jakimi musi cechować się usługa, aby podlegać przepisom regulującym tę swobodę. Należą do nich transgraniczność, odpłatność oraz czasowość.
Odpłatność świadczenia
Odpłatność to element konieczny, gdyż uwypukla gospodarczy związek pomiędzy usługą a świadczeniem wzajemnym. Potwierdzenie tej tezy znajdziemy w wyroku ETS/Tolsma, w którym ETS uznał, iż nie jest usługą granie na ulicy w zamian za datki przechodniów; według sądu to nie wartość muzyczna determinowała wysokość datków, bo były one dobrowolne. Z kolei w orzeczeniu Wirth uznano, iż prowadzenie różnych kursów w ramach systemu edukacji narodowej jako nieodpłatnych nie jest świadczeniem usług.
Transgraniczność
To kolejny determinant, jaki musi cechować świadczenie, aby objęte było regulacjami z art. 49-55. Jest koniecznym składnikiem stanu faktycznego. Usługodawca i usługobiorca muszą pochodzić z różnych państw członkowskich. Wynika to z art. 49 (świadczenie usług przez podmioty mające przedsiębiorstwo w innym państwie). Stąd wyróżniana jest:
- Czynna swoboda świadczenia usług – usługodawca z jednego państwa i prowadzący w nim stałą działalność gospodarczą przemieszcza się czasowo do innego państwa celem dokonania tam usługi;
- Bierna swoboda świadczenia usług – usługobiorca z jednego państwa przemieszcza się do innego, gdzie posiada swą siedzibę zawodową usługodawca, celem skorzystania na miejscu z usług;
- Granicę przekracza sama usługa – usługodawca i usługobiorca będący obywatelami różnych państw, pozostają w swych państwach macierzystych, a przez granicę przemieszcza się sama usługa (nie ma przemieszczania osób, np. transmisja programu TV);
- Usługa świadczona na terytorium państwa trzeciego, lecz usługodawca i usługobiorca są obywatelami różnych państw WE – np. gdy przewodnikiem wycieczki do państwa trzeciego jest osoba posiadająca obywatelstwo jednego państwa, a uczestnikami obywatele innego państwa.
Czasowość
Chodzi tu o przejściowe prowadzenie działalności usługowej na terytorium innego państwa. Obecność podmiotu musi mieć charakter czasowy, świadczenie usług ma mieć z góry określony początek i koniec.
Beneficjenci swobody
Zakres podmiotowy regulacji obejmuje obywateli państw UE i podmioty gospodarcze będące przynależnymi państw UE.
W odniesieniu do osób fizycznych decydującym kryterium poddania regulacjom wspólnotowym jest obywatelstwo UE. Usługa wchodzi pod zakres swobody, gdy usługodawca jest obywatelem tego państwa, w którym ma siedzibę usługobiorca (ale mają różną przynależność państwową). Nie mogą korzystać z niej obywatele państw trzecich z miejscem stałego pobytu w WE, jeśli występują oni w charakterze usługodawców (może zostać rozszerzona decyzją Rady w przyszłości), ale obejmuje natomiast takie usługi, gdzie odbiorcą jest osoba mająca miejsce zamieszkania na terenie państwa członkowskiego, lecz bez obywatelstwa UE (przejaw przewagi swobody obrotu towarowego nad elementem osobowym).
Natomiast, jeśli chodzi o osoby prawne decydujące jest, czy dana osoba prawna jest podmiotem przynależnym państwa UE. Zgodnie z prawem wspólnotowym są to spółki oraz firmy utworzone zgodnie z prawem jednego z państw UE i mające statutową siedzibę, zarząd lub główne przedsiębiorstwo na obszarze Wspólnoty.
Na co zwrócić uwagę
Mówiąc o beneficjentach uprawnień wynikających ze swobody, należy zwrócić uwagę na zakaz traktowania narodowego, z czym związane jest prawo usługodawcy do wykonywania przejściowo działalności w państwie świadczenia na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na swoich obywateli. Tej kwestii poświęcono wiele orzeczeń ETS. I tak w orzeczeniu Sager trybunał uznał, iż migrujący usługodawca (jako czasowo świadczący usługi) nie musi spełniać wszystkich wymagań, jakie prawo krajowe stawia przed swoimi obywatelami świadczącymi podobnego rodzaju usługi.
Cechy różniące od innych swobód gospodarczych
Swoboda świadczenia usług jest często błędnie utożsamiana ze swobodą prowadzenia działalności gospodarczej lub swobodą przepływu pracowników. Jednakże wszystkie one zasadniczo się różnią. Swoboda świadczenia usług w stosunku do działalności gospodarczej ma charakter subsydiarny, a jednoczesne powoływanie się na swobodę przedsiębiorczości mogłoby prowadzić do obchodzenia surowszych przepisów działalności gospodarczej. Praktyczne nadużywanie tych reżimów wynika między innymi z niemalże identycznego zakresu podmiotowego – osoby fizyczne i prawne jako przynależne państw członkowskich, prowadzące działalność gospodarczą zarówno w formie zakładanych firm, jak i samozatrudnienia.
Z kolei od swobody przepływu pracowników swobodę świadczenia usług różni zakres podmiotowy. Dotyczy ona jedynie osób fizycznych, zatem krąg beneficjentów jest węższy. Poza tym, pracownicy wykonują swoją pracę w ramach stosunku służbowego, a swobodę świadczenia usług odnosimy do samozatrudnienia.
Koniecznie należy pamiętać, by powołując się na swobodę świadczenia usług, nie wywodzić swoich uprawnień z innych swobód. Nasze roszczenia zostaną wówczas oddalone, gdyż większość sądów uzna je za próby ominięcia przepisów.
