Twoja Europa - Praca i Studia za granicą oraz Unia Europejska

Jak przebiegała sowietyzacja Litwy?

08.08.2013 Autor: Karolina Blecharczyk[ 0 komentarzy ]
Adolfas Ramanauskas, jeden z przywódców ruchu partyzanckiego

Adolfas Ramanauskas, jeden z przywódców ruchu partyzanckiego
Źródło: commons.wikimedia.org,

Armia Czerwona podczas pierwszej okupacji Litwy

Armia Czerwona podczas pierwszej okupacji Litwy
Źródło: commons.wikimedia.org

Pomnik upamiętniający zamordowanych partyzantów i ich rodziny

Pomnik upamiętniający zamordowanych partyzantów i ich rodziny
Źródło: commons.wikimedia.org

Nowe godło LSRR

Nowe godło LSRR
Źródło: commons.wikimedia.org

Władza sowiecka na Litwie rozpoczęła swoje rządy od wojny z ukrywającymi się partyzantami, stopniowego wyniszczania wsi, masowych deportacji i politycznych represji.

Sowieci po raz pierwszy zawitali na Litwę w czerwcu 1940 r. proklamując powstanie Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, która dwa miesiące później weszła w skład Związku Radzieckiego. Okres pierwszej okupacji Litwy przez Armię Czerwoną wiązał się z deportacją ponad 35 tys. osób na Syberię, aresztowaniami inteligencji, dewastacją bibliotek i brutalną walką z Kościołem. Po wkroczeniu wojsk Niemieckich do ZSRR Litwa znalazła się chwilowo pod okupacją niemiecką, aby w 1944 r. powrócić pod sowieckie skrzydła.

Formalnie władzę w państwie sprawował Komitet Centralny Komunistycznej Partii Litwy (CK KPL), Rada Ministrów oraz Prezydium Litewskiej SRR z przewodniczącym Lukasem Palackisem na czele. Jednakże od strony praktycznej władza na Litwie należała do pierwszego sekretarza KC i głównego reżysera sowietyzacji, Atanasa Snieckusa i NKWD.

Walka z partyzantami


Ruch partyzancki na terenie Litwy był rozłożony bardzo nierównomiernie: w okręgu wileńskim, gdzie mieszkało najwięcej Polaków i Żydów, prawie nie występował; najaktywniejsza i najdłużej walcząca część kraju to północno-wschodnie tereny. Partyzanci walczyli zarówno z niemieckim jak i radzieckim okupantem: póki trwała II wojna światowa ich nadzieje na zwycięstwo były na tyle silne, że byli jeszcze w stanie zajmować całe miasta.

Od 1946 r., kiedy sytuacja międzynarodowa uległa stabilizacji, partyzanci wycofali się do wsi i lasów, ale byli jeszcze na tyle silni, że mogli kontrolować lokalną prasę.
Od 1947 r. władze namawiały partyzantów do legalizacji: niestety ci, którzy się ujawnili byli zsyłani do łagrów lub wcielani do Armii Czerwonej. Rok 1949 był dla ruchu partyzanckiego początkiem końca: rozpoczęły się masowe deportacje ludności, a więc skończyło się zaplecze aprowizacyjne na wsiach; dowództwo zostało niemal całkowicie zlikwidowane przez agentów NKWD podszywających się pod emisariuszy.

Ruch partyzancki najdłużej utrzymywał się na Żmudzi, bo aż do 1953 r. Sowieci niezwykle brutalnie obchodzili się z partyzantami nawet po śmierci: na początku walk zostawiano ciała poległych rodzinom, aby mogły je godnie pochować. Od 1944 r. zaczęto przeprowadzać tzw. akcje rozpoznawcze: rzucano zwłoki zmarłych w centrum miasta dla zwabienia i oskarżenia całych rodzin o pomoc zdrajcom radzieckiej ojczyzny. Zwłoki najczęściej bezczeszczono i chowano w masowych grobach, z których wiele do dziś nie zostało odkrytych.

Deportacje


Masowe deportacje wsi miały przede wszystkim na celu zniszczenie litewskiej partyzantki: przyczyniły się do tego w dużej mierze akcje „Wiosna” z 1948 r. i „Priboj” z 1949 r. Oprócz tego, komunistyczne władze posłużyły się przesiedleniami w celu „usunięcia szkodliwego elementu klasowego”, jakim byli tzw. „kułacy”, czyli bogaci chłopi. Miało to ułatwić kolektywizację wsi, a także utrzymać społeczeństwo w ryzach i ciągłym strachu. W efekcie doszło do niemal całkowitego wyniszczenia wsi, zerwania więzi rodzinnych i nieodwracalnej dezintegracji osobowości zarówno tych, którzy opuścili rodzinne strony, jak i tych, którzy pozostali.

Terror


Po przejęciu władzy na Litwie, NKWD niezwłocznie przystąpiło do likwidacji zarówno wrogów klasowych jak i wojennych. Do wojennych zaliczono nie tylko ludność oskarżoną o kolaborację z Niemcami i partyzantów, ale także ich całe rodziny, łącznie z kobietami i dziećmi. Wrogiem klasowym nazwano duchowieństwo, inteligencję, przedwojennych działaczy politycznych, społecznych i kulturalnych (jakiejkolwiek opcji), dawną kadrę urzędniczą, a także chłopów: zarówno kułaków jak i tych, którzy uchylali się od dostarczania zbiorów państwu.

Ofiary stalinizmu na Litwie to aż 111 tys. zesłanych na Syberię w latach 1946-1952, ponad 80 tys. zesłanych do pracy przymusowej w GUŁAGU, 34 tys. ofiar wojny partyzanckiej. Ogólny bilans to ponad 350 tys. ofiar represji, czyli ponad 10% społeczeństwa.

Zamiast świetlanej przyszłości, władza radziecka zasiała terror i zniszczenie. Zmorą społeczeństwa stał się alkoholizm i samobójstwa. Litwę ogarnęła także „klątwa niepamięci”: inteligencja odpowiedzialna za kulturę i pamięć historyczną została zlikwidowana, więzi rodzinne pozrywane. Władza komunistyczna zaczęła budować własny mit założycielski: partyzantów, których nie dało się upamiętnić ze względu na nieznane miejsca pochówku a także strach, nazywano „bandytami” lub „burżuazyjnymi nacjonalistami”. Głównym bohaterem w oficjalnym dyskursie był od tej pory abstrakcyjny lud litewski, walczący z polskimi panami i hitlerowskimi Niemcami.

Zapraszam do przeczytania mojego artykułu pt. „Radziecka bezpieka w pigułce: od CzeKa do KGB”.


...

Odsłon: 3616 | ranking >>


Komentarze Dodaj komentarz

Artykuł Jak przebiegała sowietyzacja Litwy? nie został jeszcze skomentowany - bądź pierwszy!


Powiadamiaj mnie o nowych wypowiedziach do tego artykułu

Nie chcesz przepisywać tych słów? Zarejestruj się! (lub Zaloguj)


* pole obowiązkowe

-

Autor artykułu:

Karolina Blecharczyk Karolina Blecharczyk rosjoznawca, kulturoznawca, antropolog
Wyślij wiadomość | Zaproś do znajomych
Więcej artykułów autora >>

- Dziennikarstwo obywatelskie - dołącz do redakcji

Wiadomości z Europy i UERSS Wiadomości z Europy

Inny świat czy popkulturowa wioska? Kultura Nowość Inny świat czy popkulturowa wioska?

Promocja Portugalii na Web Summit 2016 w Lizbonie

Wybory prezydenckie w USA - komentarze ekspertów

Komisja zaleca przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych

Sejm przyjął uchwałę w sprawie CETA

PiS nie poprze Donalda Tuska na drugą kadencję w Radzie Europejskiej

więcej wiadomości z Europy >>

-

Oferty pracy za granicąRSS z ofertami pracy za granicą

Oferty pracy za granicą - przycisk Dodaj ofertę pracy za granicą

Fizjoterapeuta 11.11.2019 Kraj: Niemcy Miasto: Ulm

zobacz wszystkie oferty pracy >>

-

Szkolenia i kursy unijneRSS wydarzenia w Europie

Szkolenia unijne - banner Dodaj ofertę szkolenia

zobacz wszystkie oferty szkoleń >>

-

Forum europejskie - dyskusje...

Ogłoszenia wszelkiehttp://www.rankinglokat.eu Rankinglokat.eu pisze: Polecam również świetną stronę z ubezpieczeniami OC http://www.tanieoc.net >> 19.07.2018 11:28     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkieMonter rusztowań z uprawieniami IPF Sp. z o.o pisze: IPF Group specjalizuje się w rekrutacji i organizacji zatrudnienia na rynku krajowym >> 30.04.2018 15:26     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkiePolska przychodnia w Londynie pisze: Polecam polską przychodnię w Londynie - Fast Medica, to zespół znanych >> 06.04.2018 09:10     Ogłoszenia wszelkie

Studia i nauka za granicąBezpłatna polska szkoła, dla dzieci przebywających za granicą. Wojtek Kyzik pisze: Ciekawy program! >> 02.03.2018 13:22     Studia i nauka za granicą

Ogłoszenia wszelkieProgram do magazynu Wojtek Kyzik pisze: A wygląda to cenowo? >> 02.03.2018 13:22     Ogłoszenia wszelkie

więcej grup dyskusyjnych >>

-

Ostatnio komentowane

Kupić, nie kupić!?! Apartament w Albanii... Kupić, nie kupić!?! Apartament w Albanii... Remiza OSP na wesele dla biednyc: Interesuje mnie nie tylko nabycie nieruchomości ale i całych gospodarstw, ziemi....

Kijów - metro, pociąg i nie... Takwdzpj: , https://sketimsnowic.site123.me/blog/nagpuri-video-mp4-mp3-download nagpuri_video_mp4_mp3_download,...

Boże Narodzenie w Szwecji ablahabla: xd

Praca w Austrii - umowa, urlop, wynagrodzenie... Teresa Kruczek: Mój mąż pracuje od sierpnia. Czy należy się mu 13i14 w firmie teampool?

-

Kalendarz wydarzeń RSS wydarzenia w Europie

więcej wydarzeń >>

-


Wszystkie

Wybierz kraj:

x
Cała Europa Unia Europejska Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Cypr Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Gruzja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kazachstan Liechtenstein Litwa Łotwa Luksemburg Macedonia Malta Mołdawia Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria Szwecja Turcja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy