Twoja Europa - Praca i Studia za granicą oraz Unia Europejska

Radziecka bezpieka w pigułce: od CzeKa do KGB

04.08.2013 Autor: Karolina Blecharczyk[ 1 komentarz ]
Tarcza i miecz, symbole radzieckiej bezpieki

Tarcza i miecz, symbole radzieckiej bezpieki
Źródło: http://commons.wikimedia.org

Siedzibą rosyjskich służb specjalnych od 1918 roku do dziś pozostaje osławiona Łubianka

Siedzibą rosyjskich służb specjalnych od 1918 roku do dziś pozostaje osławiona Łubianka
Źródło: http://commons.wikimedia.org

Radziecki plakat propagandowy:

Radziecki plakat propagandowy: "CzeKa - OGPU 15 lat na straży rewolucji"
Źródło: http://ru.wikipedia.org

Czekistowska tradycja nadal stanowi popularny model oddanej służby ojczyźnie oraz pozytywny wzorzec wychowawczy, do czego w znacznej mierze przyczynia się Władimir Putin i polityka historyczna Kremla.

CzeKa - Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem została utworzona przez Feliksa Dzierżyńskiego na rozkaz Lenina 7 grudnia 1917 r. Jej symbolami były: tarcza (dla ochrony rewolucji) i miecz (dla niszczenia wrogów), natomiast w czasach późniejszych KGB w ramach łagodzenia wizerunku pozostało tylko przy symbolu tarczy. Już w lutym 1918 r. czekiści uzyskali prawo do rozstrzeliwania bez aktu oskarżenia i sądu, przejmując tym samym nieograniczoną władzę nad każdym obywatelem.
Pod koniec 1919 r. CzeKa urzędowała już we wszystkich okręgach i większych miastach, rozbudowując sieć placówek w armii, fabrykach i szkołach.

Czekiści - „psy rewolucji”


Czekiści cieszyli się najgorszą sławą, do której, oprócz bestialstwa, przyczyniła się w znacznej mierze również korupcja, analfabetyzm i niesubordynacja. Nieustająca przemoc, jakiej doświadczali młodzi funkcjonariusze już od czasów I wojny światowej pociągała za sobą alkoholizm i narkomanię. Aby zostać czekistą, wystarczyło przejść tylko krótkie przeszkolenie, podczas którego kandydat miał oswoić się z brutalnymi metodami pracy. Część z nich chciała po prostu przeżyć, nie zastanawiała się nad pracą i bezrefleksyjnie akceptowała brutalną rzeczywistość – większość z nich sama padła ofiarą czystek.

Osławionym znakiem rozpoznawczym CzeKa były czarne skórzane kurtki lotnicze, dar Ententy przejęty przez bolszewików w magazynach Piotrogrodu; skóra miała tę zaletę, że nie lęgły się w niej wszy roznoszące tyfus. Kolejnym niezatartym symbolem tajnych służb, po przeniesieniu w 1918 r. stolicy do Moskwy, stała się tzw. „Łubianka” – budynek w pobliżu Kremla, w którym przesłuchiwano, więziono i rozstrzeliwano więźniów politycznych aż do upadku Związku Radzieckiego.

OGPU


Z uwagi na spadającą popularność Nadzwyczajnej Komisji, Lenin zdecydował się na zmianę wizerunku tajnych służb, które od tej pory miały również ścigać pospolitych przestępców i tylko pozornie utraciły prawo do wydawania wyroków śmierci i zsyłek – 2 listopada 1923 r. CzeKa przekształciło się w samodzielny ludowy komisariat, OGPU (Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny). Wszystkie republiki radzieckie posiadały oddzielny Zarząd, który podlegał bezpośrednio Moskwie. Z quasi-wojskowej organizacji, w której największą rolę odgrywał heroizm i przemoc, OGPU zmieniło się w biurokratyczną strukturę, gdzie najważniejsze były hierarchia i tajemniczość. Zamieniono charakterystyczne czarne kurtki funkcjonariuszy na mundury z niebieskimi wyłogami, nawiązującymi do barw, jakie przed rewolucją przysługiwały Ochranie. Kompetencje bezpieki poszerzono też o ściganie przestępstw gospodarczych.

NKWD i KGB


W 1934 r. Stalin postanowił podnieść rangę OGPU, przekształcając go 10 lipca w NKWD – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR - nowe struktury bezpieki nie cieszyły się już tak dużą samodzielnością, jak ich poprzedniczki. Tuż po śmierci Stalina, 13 marca 1954 r. utworzono KGB – Komitet Bezpieczeństwa Państwowego. Tę nową formację oczyszczono z około 20% funkcjonariuszy sprzed 1953 r. i podporządkowano bezpośrednio Radzie Ministrów.

Była to najbardziej rozbudowana służba bezpieczeństwa na świecie, skupiająca w swoich strukturach, oprócz tajnej policji politycznej, a także służb wywiadu i kontrwywiadu, również niektóre dywizje wojskowe (np. GRU), wszystkie kategorie szyfrografii, kryptografii, łączności specjalnej oraz wojsk pogranicza. Aż do upadku Związku Radzieckiego aktywność służb bezpieczeństwa sprowadzała się głównie do prowadzenia wywiadu zagranicznego, inwigilacji oraz nadzoru inteligencji twórczej, mniejszości religijnych tudzież narodowych. Funkcjonariuszy KGB szkolono w Instytucie im. Andropowa, każdy z nich musiał spełniać szereg wymogów dotyczących wszystkich aspektów życia, jak np. posiadanie żony, koniecznie współpracującej ze służbami.

FSB


KGB przestał istnieć 3 grudnia 1991 r. na mocy dekretu wydanego przez Michaiła Gorbaczowa; na jego miejsce powoływano kolejno różne struktury, aż do dekretu Borysa Jelcyna z 3 kwietnia 1995 r., który zatwierdził powstanie dzisiejszej FSB – Federalnej Służby Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Ten czteroletni skomplikowany proces przekształceń był potrzebny dla stworzenia pozorów restrukturyzacji – dzięki temu służbom bezpieczeństwa udało się zachować kagebowski personel, kartoteki i agentów. Do dziś bark ustawy lustracyjnej zakazującej byłym funkcjonariuszom piastowania państwowych urzędów oraz rzetelnego rozliczenia z przeszłością.

Zapraszam do przeczytania mojego artykułu pt. „Ofiary czerwonego terroru (1918-1922)” oraz „Pod czujnym okiem ochrany, czyli carska policja polityczna w akcji”.


...

Odsłon: 3599 | ranking >>


Komentarze: 1 Dodaj komentarz

Komentarze do artykułu Radziecka bezpieka w pigułce: od CzeKa do KGB:

Komentarz

2013-08-04, 17:20

Swietny artykuł...



Powiadamiaj mnie o nowych wypowiedziach do tego artykułu

Nie chcesz przepisywać tych słów? Zarejestruj się! (lub Zaloguj)


* pole obowiązkowe

-

Autor artykułu:

Karolina Blecharczyk Karolina Blecharczyk rosjoznawca, kulturoznawca, antropolog
Wyślij wiadomość | Zaproś do znajomych
Więcej artykułów autora >>

- Dziennikarstwo obywatelskie - dołącz do redakcji

Wiadomości z Europy i UERSS Wiadomości z Europy

Inny świat czy popkulturowa wioska? Kultura Nowość Inny świat czy popkulturowa wioska?

Promocja Portugalii na Web Summit 2016 w Lizbonie

Wybory prezydenckie w USA - komentarze ekspertów

Komisja zaleca przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych

Sejm przyjął uchwałę w sprawie CETA

PiS nie poprze Donalda Tuska na drugą kadencję w Radzie Europejskiej

więcej wiadomości z Europy >>

-

Oferty pracy za granicąRSS z ofertami pracy za granicą

Oferty pracy za granicą - przycisk Dodaj ofertę pracy za granicą

Pracownik (k/m) - mycie okien - Niemcy 03.09.2020 Kraj: Niemcy Miasto: Lingen/Meppen/Haren

Pracownik produkcji (k/m) - Dla par i singli! 03.09.2020 Kraj: Niemcy Miasto: Haren(Ems)/Wietze

Pracownik produkcji (k/m) - Wieszanie kur - Niemcy 01.09.2020 Kraj: Niemcy Miasto: Haren(Ems)

Fizjoterapeuta 13.09.2020 Kraj: Niemcy Miasto: DÜSSELDORF

zobacz wszystkie oferty pracy >>

-

Szkolenia i kursy unijneRSS wydarzenia w Europie

Szkolenia unijne - banner Dodaj ofertę szkolenia

zobacz wszystkie oferty szkoleń >>

-

Forum europejskie - dyskusje...

Ogłoszenia wszelkiehttp://www.rankinglokat.eu Rankinglokat.eu pisze: Polecam również świetną stronę z ubezpieczeniami OC http://www.tanieoc.net >> 19.07.2018 11:28     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkieMonter rusztowań z uprawieniami IPF Sp. z o.o pisze: IPF Group specjalizuje się w rekrutacji i organizacji zatrudnienia na rynku krajowym >> 30.04.2018 15:26     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkiePolska przychodnia w Londynie pisze: Polecam polską przychodnię w Londynie - Fast Medica, to zespół znanych >> 06.04.2018 09:10     Ogłoszenia wszelkie

Studia i nauka za granicąBezpłatna polska szkoła, dla dzieci przebywających za granicą. Wojtek Kyzik pisze: Ciekawy program! >> 02.03.2018 13:22     Studia i nauka za granicą

Ogłoszenia wszelkieProgram do magazynu Wojtek Kyzik pisze: A wygląda to cenowo? >> 02.03.2018 13:22     Ogłoszenia wszelkie

więcej grup dyskusyjnych >>

-

Ostatnio komentowane

WHO będzie debatować nad dokładniejszymi regulacjami... WHO będzie debatować nad dokładniejszymi regulacjami... dUClvtXuJyf: yLGHwPZk

WHO będzie debatować nad dokładniejszymi... xaTXMZgRFBdnkY: lfKGDypV

Naukowcy donoszą: dziura ozonowa... Klhcryzo: PAJacekgpnRqI

Naukowcy donoszą: dziura ozonowa... OzqtaHMgNsEcypln: EAzOBcTRLUMoYPb

-

Kalendarz wydarzeń RSS wydarzenia w Europie

więcej wydarzeń >>

-


Wszystkie

Wybierz kraj:

x
Cała Europa Unia Europejska Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Cypr Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Gruzja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kazachstan Liechtenstein Litwa Łotwa Luksemburg Macedonia Malta Mołdawia Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria Szwecja Turcja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy