Procedura akcesyjna w Unii Europejskiej

Wcześniejsze akcesje do UE

Pierwsze rozszerzenie Wspólnot miało miejsce w 1973 roku, gdy do 6 krajów założycielskich dołączyły: Dania, Irlandia i Wielka Brytania. Następnie dołączyła Grecja w 1981 roku, niedługo po niej Hiszpania i Portugalia (w 1986 r.). Nastąpiła krótka przerwa w akcesji i kolejne państwa dołączyły dopiero w 1995 r. już do Unii Europejskiej – Austria, Finlandia i Szwecja. Wraz z Polską w 2004 roku rozszerzenie objęło: Cypr, Czechy, Estonię, Litwę, Łotwę, Maltę, Słowenię, Słowację i Węgry. Było to zatem największym rozszerzeniem w historii UE. Jako ostatnie dołączyły Bułgaria i Rumunia w roku 2007. Przed nami zaś rychłe dołączenie Chorwacji, późniejsze także Turcji.

Procedura akcesyjna – etapy do końca negocjacji akcesyjnych

Procedura akcesji do UE jest uregulowana w artykule 49 Traktatu o Unii Europejskiej. Według niego pierwszym krokiem w tej kwestii jest złożenie wniosku o członkostwo w Unii do Rady UE. O tak przedłożonym wniosku zostaje poinformowany Parlament Europejski i parlamenty narodowe (przed Traktatem Lizbońskim nie było wymogu takiego informowania, teraz jest to konieczność). Kolejnym etapem jest zwrócenie się o opinię wstępną (fr. avis) do Komisji Europejskiej (ona ocenia czy dane państwo spełnia warunki członkostwa w Unii). Uwzględniając opinię KE, Rada UE musi podjąć jednomyślnie decyzję o przyznaniu statusu kandydata (ang. candidate country). Dzięki temu mogą się rozpocząć negocjacje akcesyjne. Negocjacje można z kolei podzielić na następujące części:

• screening – przegląd ustawodawstwa państwa kandydującego pod względem zgodności z prawem unijnym (także dokonywany w oparciu o obszary negocjacyjne).
• negocjacje merytoryczne – są prowadzone w obszarach negocjacyjnych, które odpowiadają dziedzinom, w których kompetencje ma Unia Europejska.

Należy przedstawić stanowiska negocjacyjne – państwo kandydujące oraz państwa członkowskie UE (tzw. wspólne stanowiska), które umożliwiają dyskusje w ramach Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej (ang. Intergovernmental Accession Conference). Jak wiadomo z kryteriów członkostwa – państwo kandydujące musi zaakceptować cały prawny dorobek wspólnotowy. Ponieważ wiąże się to bardzo często z licznymi problemami, dostępne są okresy przejściowe, które umożliwiają okresowe zwolnienie z niektórych regulacji prawa unijnego. Raz zamknięty obszar negocjacyjny można w toku całych negocjacji jeszcze otworzyć – istnieje tutaj duża doza elastyczności. Koniec negocjacji wiąże się z opracowaniem projektu traktatu akcesyjnego.

Procedura akcesyjna – etapy po zakończeniu negocjacji akcesyjnych

Projekt traktatu akcesyjnego zostaje przedstawiony Radzie UE, a PE musi wyrazić zgodę na przyjęcie tego dokumentu (fr. avis conforme). Komisja wyraża również swoją opinię o możliwościach państwa kandydującego do stawienia czoła członkostwu w UE (fr. avis definitif), ale w przeciwieństwie do opinii Parlamentu nie jest ona wiążąca. Podobnie jak przy decyzji kwalifikującej do otrzymania statusu państwa kandydującego, tak tutaj Rada UE podejmuje jednogłośnie decyzję akceptującą traktat. Dzięki temu może nastąpić uroczyste podpisanie traktatu przez przedstawicieli państw członkowskich UE oraz państwa przystępującego do Unii (ang. acceding country). Kolejnym etapem jest ratyfikacja traktatu akcesyjnego w państwach członkowskich oraz w zainteresowanym państwie – wszystkie muszą wyrazić zgodę na rozszerzenie. Co więcej, można w tej materii przeprowadzić referendum ratyfikacyjne (jak to miało miejsce w Polsce czy Norwegii). Gdy ten etap się zakończy, traktat akcesyjny wchodzi w życie we wszystkich tych państwach i państwo przystępujące staje się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej.

Z czego składa się traktat akcesyjny?

Traktat akcesyjny składa się z 3 części:

• akt o przystąpieniu – właściwy traktat akcesyjny – stanowi o członkostwie państwa w UE,
• akt o warunkach przystąpienia – reguluje warunki uzyskania członkostwa przez państwo,
• akt końcowy – oświadczenia państw członkowskich i państwa przystępującego.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Premier Donald Tusk na liście kandydatów na przewodniczącego KE
• >> Rozmowa kwalifikacyjna – jak dobrze wypaść?
• >> Smaki i aranżacja kuchni na południu, w centrum i na północy Europy
• >> Traktaty zmieniające istotę głównego Traktatu o Unii Europejskiej

• TAGI:
• akcesja do UE
• ,
• kandydat
• ,
• KE
• ,
• negocjacje akcesyjne
• ,
• okresy przejściowe
• ,
• państwo kandydujące
• ,
• państwo przystępujące
• ,
• PE
• ,
• procedura akcesyjna
• ,
• Rada UE
• ,
• Ratyfikacja
• ,
• screening
• ,
• Traktat Akcesyjny
• ,
• traktat lizboński
• ,
• wniosek o członkostwo
 
• KRAJE:
• Unia Europejska