Rozporządzenia, dyrektywy i decyzje – prawnie wiążące akty UE

Prawo pierwotne a prawo wtórne

Prawo pierwotne UE (ang. primary law) jest tworzone bezpośrednio przez państwa członkowskie i są to:

• traktaty
• ogólne zasady prawa
• prawo zwyczajowe

Natomiast prawo wtórne jest prawem instytucji unijnych (ang. secondary law). Zaliczają się do niego:

• rozporządzenia
• dyrektywy
• decyzje
• zalecenia i opinie

Z racji związania prawnego adresatów ważniejszą rolę pełnią trzy pierwsze akty prawne. Zalecenia i opinie są prawnie niewiążące, mają z reguły postać sugestii lub stanowisk. Prawem wtórnym będą także umowy międzynarodowe podpisywane przez Unię oraz inne – tzw. nieoznaczone akty prawne (rezolucje Rady, regulaminy czy komunikaty Komisji).

Bezpośrednie stosowanie i bezpośredni skutek – co oznaczają?

Zwroty te często powodują zamieszanie i dla większości ludzi nie są zrozumiałe, a są niezbędne w pełnym zrozumieniu prawa unijnego wtórnego. Otóż bezpośrednie stosowanie aktu charakteryzuje się tym, że nie wymaga żadnej procedury wdrożenia do prawa krajowego (tzw. implementacji) bądź ogłoszenia w krajowym dzienniku urzędowym. Taki akt jest ogłaszany tylko i wyłącznie w Dzienniku Urzędowym UE. Bezpośredni skutek aktu prawnego przejawia się w tym, iż każda osoba fizyczna i prawna może wykorzystać przepisy zawarte w takim akcie w postępowaniu przed organami w swoim kraju. Efekt ten ma dwa rodzaje:

• pionowy skutek bezpośredni – możliwość dochodzenia swoich uprawnień wobec instytucji państwowych przed sądami krajowymi
• poziomy skutek bezpośredni – możliwość dochodzenia swoich uprawnień wobec innych osób fizycznych i prawnych przed sądami krajowymi

Rozporządzenia jako akty generalne

Rozporządzenie (ang. regulation) jest aktem abstrakcyjnym i generalnym – tak jak u nas ustawa. Jego abstrakcyjność oznacza to, że normuje on nieokreśloną liczbę sytuacji (nie jest to jedno konkretne zdarzenie), a generalność rozporządzenia symbolizuje jego kierunek – jest adresowane do wszystkich państw członkowskich oraz osób fizycznych i prawnych. Jako akt najwyższej rangi spośród aktów prawa wtórnego wiąże ono adresatów w całości – państwa członkowskie zobowiązane są ich przestrzegać w pełnym wymiarze (nie może być realizowane selektywnie np. z powodu niezgodności z pobudkami narodowymi). Co istotne, rozporządzenie wywiera bezpośredni skutek i jest bezpośrednio stosowane, co zostało wyjaśnione powyżej. W związku ze wszystkimi cechami rozporządzenia dochodzimy do wniosku, iż jest ono przedmiotem unifikacji prawa – wszystkie państwa członkowskie będą mieć obowiązek stosowania takiej samej regulacji.

Dyrektywa jako akt większej swobody

Dyrektywa (ang. directive) wiąże państwo członkowskie, do którego jest kierowana – może być skierowana do wszystkich, kilku lub tylko jednego państwa unijnego. W przeciwieństwie do rozporządzenia nie wiąże w całości – istotny jest w niej tylko rezultat, natomiast forma i środek dojścia do oczekiwanych skutków są pozostawione gestii jej adresatów. Co to oznacza? Mianowicie w związku z brakiem takiego związania, dyrektywa musi być implementowana do dorobku prawnego danego kraju. Czy może być to wykonane w dowolnym terminie? Zdecydowanie nie, naraziłoby to Unię na wieczne opóźnienia w realizacji prawa wtórnego. Konkretny termin jest wyznaczony w samej treści dyrektywy – skutkiem (nota bene jest to bezpośredni skutek pionowy) niewykonania tego obowiązku lub wykonania go w sposób błędny jest możliwość przywołania przepisów zawartych w dyrektywie przez jednostkę występującą przeciwko państwu. Dyrektywa w takim razie nie charakteryzuje się bezpośrednią skutecznością (oprócz wyżej wymienionej sytuacji) i bezpośrednim stosowaniem. Ponieważ cel dyrektywy jest taki dla każdego jej adresata jest ona także instrumentem harmonizacji prawa.

Decyzje jako akty indywidualne

Decyzje w Unii (ang. decision) wiążą adresatów w całości (podobnie więc jak rozporządzenia). Cechuje ją indywidualność – jest skierowana do konkretnego adresata oraz konkretność – dotyczy jednej, nieabstrakcyjnej sytuacji. Tak jak rozporządzenie jest podobne do naszej polskiej ustawy, tak decyzje są podobne do decyzji administracyjnych wydawanych przez polską administrację. Decyzja może być kierowana do państw członkowskich, a także osób fizycznych i prawnych. Takie akty przeznaczone dla osób fizycznych i prawnych mają skutek bezpośredni – istnieje zatem możliwość powołania się na jej treść w postępowaniach przed sądami krajowymi.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Praca za granicą - Komisja zwiększa ochronę pracowników
• >> Nowe przepisy UE dotyczące emisji z obiektów przemysłowych
• >> Komisja Europejska: W Brukseli rusza Zielony Tydzień
• >> Odnowiona strategia lizbońska - konieczne zmiany?

• TAGI:
• akt generalny
• ,
• akt indywidualny
• ,
• bezpośredni skutek
• ,
• bezpośrednie stosowanie
• ,
• decyzja
• ,
• dyrektywa
• ,
• implementacja
• ,
• pionowy skutek bezpośredni
• ,
• poziomy skutek bezpośredni
• ,
• prawo pierwotne
• ,
• prawo UE
• ,
• prawo wtórne
• ,
• rozporządzenie
• ,
• traktaty
 
• KRAJE:
• Unia Europejska