Tove Jansson - w krainie Muminków
| 26.06.2011 | Autor: Agata Koim | [ 0 komentarzy ] |
Tove Jansson była nie tylko pisarką, ale także utalentowaną artystką. Działalność malarska i graficzna, zajmowała w jej życiu równie ważne miejsce.
Źródło: Wikipedia
- Wybierasz się do Finlandii?
- Zarezerwuj hotel w Finlandii
- Wynajmij samochód w Finlandii
Chyba mało kto w Europie nie słyszał o Muminkach - uroczej opowieści o trollopodobnych stworzonkach. O wiele mniej wie się jednak o ich autorce - Tove Jansson.
Tove i sztuka
Tove Jansson urodziła się 9 sierpnia 1914 roku w Helsinkach w bardzo artystycznej rodzinie. Jej matka zajmowała się grafiką i sztuką ilustratorską, a ojciec był rzeźbiarzem. Karierę artystyczną wybrali także bracia Tove – jeden został fotografem, a drugi – rysownikiem i autorem. Cała rodzina należała do szwedzkojęzycznej mniejszości w Finlandii.
Tove od dzieciństwa miała kontakt ze sztuką – jej pierwsze ilustracje pojawiły się w młodzieżowym czasopiśmie, gdy miała 14 lat. Jansson studiowała w Sztokholmie malarstwo, potem ten sam kierunek na Akademii Sztuk Pięknych w Helsinkach. Zagościła także na paryskich uczelniach artystycznych.
Sztuka była niezwykle ważną częścią jej życia, tak samo istotną, jak pisarstwo – obiema zajmowała się do końca. Tove prezentowała swoje dzieła od lat 30 XX w.; jej pierwsza osobista wystawa miała miejsce w 1943 r. Artystka była także twórczynią murali – ogromnych malowideł naściennych. Ozdabiała nimi m.in. szkoły i przedszkola oraz dziecięcy szpital Aurora w Helsinkach. Jej styl ewoluował od impresjonizmu do abstrakcyjnej sztuki modernistycznej. Tove zajmowała się nie tylko malarstwem, ale także grafiką, ilustratorstwem i tworzeniem komiksów. Rysowała do swoich książek o Muminkach oraz do klasyków światowej literatury – takich jak Alicja w krainie Czarów czy Hobbit. Jansson współpracowała też z szwedzkojęzycznym pismem satyrycznym Garm, gdzie ilustrowała i rysowała, a jej prace miały charakter polityczny. Tworzyła dla pism Lucifer i Julen. Po sukcesie Muminków i przetłumaczeniu książek na język angielski, brytyjski wydawca zaproponował jej narysowanie komiksów o Muminkach – były one publikowane w magazynie Evening News. Tove tworzyła je przez pewien czas ze swoim bratem Larsem.
Jansson była także zaangażowana w prace dla teatru – tworzyła scenografię i kostiumy, do sztuki Troll i kulisserna napisała tekst.
Tove posiadała swoje studio w Helsinkach, ale większość czasu spędzała w domku na wyspie Klovhanu w Zatoce Fińskiej, gdzie mieszkała wraz ze swoją partnerką Tuulikki Pietilä, fińską graficzką, która ilustrowała także książki o Muminkach.
Jansson zmarła w Helsinkach, 27 czerwca 2001 roku.
Tove i Muminki
Autorkę rozsławiły jej książki o Muminkach. Geneza pomysłu jest dosyć złożona i momentami zabawna. Tove wspominała, że postać Muminka jest wytworem jej młodej fantazji, kiedy to po rozczarowaniu filozofią kantowską, postanowiła narysować na ścianie domowej toalety najbrzydsze stworzenie, jakie można było sobie wyobrazić i podpisała je Kant. Sama nazwa ma podobno pochodzić od jej wuja – Einara Hammarstena, który studiującą wtedy Tove próbował powstrzymać od drobnego podkradania jedzenia, opowiadając o trollach (Moomintroll) mieszkających w półce kuchennej i wydychających zimne powietrze na karki ludzi. Tove napisała pierwszą cześć serii w 1939 roku, czyli podczas II wojny światowej – mówiła później, że chciała napisać coś niewinnego i naiwnego.
Warto wspomnieć, że partnerka Tove stała się pierwowzorem dla jednej z postaci sagi – Too-tiki.
Cała seria składa się z 9 pozycji. Pierwsza książka Małe trolle i wielka powódź wydana w 1945 roku przeszła przez echa. Następne: Kometa nad Doliną Muminków oraz W Dolinie Muminków przyniosły jej międzynarodową sławę.
Muminki zostały przetłumaczone na 33 języki, co sprawiło, że po Kalewali (narodowym eposie Finów) oraz książkach Miki Waltariego, jej dzieła należą do najczęściej tłumaczonych pism fińskich. Jansson otrzymała Medal Hansa Christiana Andersena w 1966 r. W jej karierze pojawił się także polski akcent. W fińskiej ambasadzie PRL otrzymała Order Uśmiechu.
W Finlandii znajdują się obiekty związane z Muminkami. W mieście Tampere powstało Muzeum Muminków. Z okazji rocznicy śmierci Jansson wystawiono 380 prac autorki w tym miejscu. W Nataali otwarto tematyczny park o nazwie Świat Muminków.
Tove i literatura dla dorosłych
Tove tworzyła nie tylko dla dzieci, ale także dla dorosłych. Wśród bardziej znanych pozycji można wymienić Córkę rzeźbiarza, której przypisuje się w dużej mierze wymiar autobiograficzny, Lato – opisujące pobyt dziewczynki i jej babci na wyspie czy Podróże z małym bagażem - zbiór 12 opowiadań.
