Rodzina w świetle prawa Unii Europejskiej

Prawa rodzicielskie

We wszystkich krajach członkowskich rodzice wspólnie sprawują opiekę nad dzieckiem dopóki mieszkają razem i są małżeństwem. Sytuacja zmienia się kiedy matka i ojciec nie dzielą tego samego miejsca zamieszkania. W każdym kraju prawa i obowiązki ojca niebędącego w związku małżeńskim różnią się.

Wyroki sądów rodzinnych wydawane w jednym kraju UE są automatycznie uznawane w innych krajach. Wyjątek stanowi Dania, której sądy nie uznają ani nie egzekwują wyroków w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej wydanych przez sądy pozostałych państw członkowskich. Automatycznie wyroki sądów duńskich nie są akceptowane w innych państwach UE.

Prawo unijne podkreśla, że dziecko ma prawo do kontaktu z obojgiem rodziców, nawet jeśli mieszkają oni w różnych krajach. W przypadku rozwodu lub separacji rodzice powinni ustalić, czy dzieci będą mieszkać z jednym z rodziców czy na przemian u każdego przez jakiś czas. Jeśli rodzice nie mieszkają w jednym kraju, sprawy odpowiedzialności rodzicielskiej rozstrzyga sąd najbliższy miejscu stałego zamieszkania dziecka.

Jeśli chcemy adoptować dziecko musimy stosować się do przepisów kraju, z którego dziecko pochodzi. Nie ma bowiem jednolitych przepisów prawa unijnego, które regulowałyby tę kwestię. Wszystkie kraje przestrzegają międzynarodowych konwencji w kwestii adopcji. W większości państw UE dziecko przyjmuje nazwisko i obywatelstwo swoich rodziców i przysługuje mu takie samo prawo dziedziczenia, jak biologicznym dzieciom pary. Rodzicom adopcyjnym przysługują natomiast takie same prawa i obowiązki, jak biologicznym rodzicom.

Uprowadzenie dziecka przez rodzica

W przypadku porwania dziecka przez jednego z rodziców i wywiezienia go do innego kraju, nie jest możliwe przyznanie mu opieki nad dzieckiem w kraju, do którego się udał. Decyzję taką może podjąć sąd w państwie, w którym dziecko mieszkało. Wyjątkiem jest Dania, która nie uznaje, że decydujący głos w przypadku uprowadzenia ma sąd w kraju, w którym dziecko mieszkało.

Świadczenia rodzinne są bardzo zróżnicowane w poszczególnych państwach członkowskich, co oznacza, że przeprowadzka do innego kraju równoznaczna jest z podleganiem obowiązującym tam przepisom w tym zakresie.

Zawarcie związku małżeńskiego

W każdym państwie UE cywilny związek małżeński jest uznawany, ale przepisy i praktyki związane z małżeństwem różnią się w zależności od kraju. Dotyczy to:

• praw i obowiązków par, które zawarły związek małżeński w kwestiach majątkowych, rodzicielskich i używania nazwiska,
• stosunku między religijnym a cywilnym związkiem małżeńskim (w niektórych państwach związek religijny jest równoważny cywilnemu),
• wymogów koniecznych do zawarcia małżeństwa (kwestia płci).

W przypadku zawarcia związku małżeńskiego w kraju innym niż kraj zamieszkania, ważne jest by zarejestrować go także w konsulacie kraju, w którym mieszkamy.

Rejestrowane związki partnerskie

Prawo niektórych państw UE pozwala na sformalizowanie związku bez konieczności zawierania małżeństwa, poprzez rejestrowany związek partnerski. Niektóre państwa uznają je za równoważne małżeństwu, co daje partnerom takie same prawa w kwestiach imigracji.

Rejestrowane związki partnerskie nie są uznawane w Bułgarii, Rumunii, Polsce, Estonii, Grecji, Irlandii, Lichtensteinie, we Włoszech, na Słowacji i Cyprze.

W kwestii związków małżeńskich tej samej płci, wszystkie państwa uznające je (Holandia, Belgia, Hiszpania i Szwecja) akceptują także rejestrowane związki partnerskie w innych państwach.

Wszystkie kraje członkowskie uznają obowiązek wspierania byłego małżonka opiekującego się dzieckiem poprzez alimenty, ale ich wysokość i zakres różnią się w zależności od państwa.

Od 1 czerwca 2011 r., aby uzyskać wyrok dotyczący wyegzekwowania alimentów w dowolnym kraju UE, można będzie wystąpić do sądu w:

• kraju, w którym nasz były małżonek mieszka,
• kraju, którego my lub nasz małżonek jesteśmy obywatelami,
• kraju naszego wspólnego miejsca zamieszkania przez co najmniej pół roku,
• kraju, w którym udzielono nam rozwodu.

Unia Europejska w wielu przypadkach odsyła swoich obywateli do rodzimych sądów i przepisów prawa. Uznaje jednak równość systemów prawnych państw członkowskich. Obowiązuje zasada wzajemnego uznawania wyroków sądów rodzinnych (wyjątek: Dania).
Pozwala to na dużą tolerancję dla państw w kształtowaniu własnych systemów prawnych w omawianych kwestiach.

www.europa.eu

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Świadczenia dla zagranicznych pracowników w Austrii
• >> Adopcja dzieci przez pary homoseksualne we Francji - dozwolona?
• >> Odnowiona strategia lizbońska - konieczne zmiany?
• >> Europejski Plan Odbudowy Gospodarczej - bliżej wyjścia z kryzysu?

• TAGI:
• prawa dziecka
• ,
• prawa rodzicielskie w UE
• ,
• rejestrowane związki partnerskie
• ,
• rodzina w UE
• ,
• sądy rodzinne w UE
• ,
• świadczenia rodzinne
• ,
• zwiazki homoseksualne
 
• KRAJE:
• Unia Europejska