Europa bez granic, czyli korzystanie ze strefy Schengen

Zniesienie wewnętrznych granic

Układ wykonawczy (tzw. Konwencja Schengen) do powyższej umowy podpisano dopiero 19 czerwca 1990 roku. Określał on warunki, na jakich miała odbywać się współpraca policyjna państw-sygnatariuszy oraz powoływał System Informacyjny Schengen (SIS). Powyższy dokument podpisały dodatkowo Dania, Grecja, Hiszpania, Portugalia, Włochy, Austria, Finlandia i Szwecja oraz państwa nie będące członkami WE - Norwegia i Islandia. Weszła ona w życie 26 marca 1995 roku. Z ówczesnych członków WE nie podpisały jej Wielka Brytania i Irlandia. W 2007 roku do Strefy Schengen weszły wszystkie państwa tzw. nowej Unii. (poza Bułgarią i Rumunią). Dorobek prawny Schengen (acquis Schengen) został włączony do prawa wspólnotowego ('acquis communautaire') na mocy tzw. Protokołu schengeńskiego dołączonego do Traktatu Amsterdamskiego. Postanowienia konwencji Schengen dotyczą zarówno obserwacji transgranicznej, jak i pościgu transgranicznego i mogą być skutecznymi środkami w wyszukiwaniu osób, które popełniły przestępstwo np. o charakterze terrorystycznym i które to przestępstwo kwalifikuje się do rozpoczęcia procedury ekstradycji. Skoordynowano ponadto wspólną politykę wizową i azylową oraz wprowadzono środki administracyjne, policyjne i sądownicze, które miały ograniczyć nielegalny przepływ osób z państw trzecich. Wzmocniono więc ochronę granic zewnętrznych i kontrolę przekraczających je osób, co miało na celu zwiększenie bezpieczeństwa obywateli UE.

21 lutego 1996 roku Komitet Wykonawczy Schengen wydał Deklarację dotyczącą terroryzmu i wezwał w niej państwa do podjęcia wszelkich starań zmierzających do wyeliminowania terroryzmu. 24 lutego 2005 roku Rada UE wydała decyzję dotyczącą wprowadzenia kilku nowych funkcji do Systemu Informacyjnego Schengen, w tym związanych z walką z terroryzmem. Miało to wzmocnić skuteczność walki z tym zjawiskiem i ułatwić korzystanie z SIS. Kontrole są jednak dozwolone na terenie całej Strefy Schengen, ale pod warunkiem, że nie mają one charakteru odprawy granicznej.

Zalety systemu Schengen

Wprowadzenie systemu Schengen umożliwia swobodne poruszanie się obywateli państw członkowskich po terytorium UE. Pozwala to na szybsze podróżowanie, a także na swobodny przepływ towarów, kapitału i usług, co niewątpliwie jest ułatwieniem dla gospodarek unijnych. Zniesienie kontroli na granicach pozwala gospodarce rozwijać się szybciej i swobodniej, gdyż zmniejsza to koszty transportu - nie ma opłat granicznych i krótszy jest czas przewozu towarów więc można przewieźć go więcej. Ponadto firmy nie muszą opłacać noclegów swoim kierowcom, co jest szczególnie ważne da firm działających w więcej niż 1 kraju, głównie dla przedsiębiorstw transportowych, logistycznych i kurierskich.

Zniesienie wewnętrznych granic ułatwia rozwój turystki, gdyż więcej osób może podróżować i odwiedzać inne kraje.

Mimo zniesienia kontroli na granicach, poziom bezpieczeństwa nie zmniejszył się radykalnie. Powstał SIS, dzięki czemu informacje o przestępcach i terrorystach są gromadzone i wykorzystywane przez policję, co ułatwia ściganie podejrzanych osób. Pozwala także na zacieśnienie współpracy między policjami z różnych państw, gdyż informacje są przekazywane między organami pościgowymi z wielu państw. Ponadto wprowadzono środki ograniczające swobodny napływ osób z państw trzecich, czyli spoza Unii Europejskiej. Wzmocniono także ochronę granic zewnętrznych i kontrole przekraczających je osób.

Minusy systemu Schengen

Zniesienie kontroli na wewnętrznych granicach UE oznacza, że wraz ze zwykłymi obywatelami państw członkowskich mogą je przekraczać także przestępcy czy terroryści. Ułatwia to nawiązywanie kontaktów między grupami przestępczymi mającymi charakter międzynarodowy i zajmującymi się sprzedażą broni lub handlem narkotykami. Także napływ masowych imigrantów spoza Unii Europejskiej jest zagrożeniem dla stabilności społecznej i politycznej w Europie. Przekraczanie przez nich granic zewnętrznych UE może przyczynić się do niepokojów społecznych ludności w państwach członkowskich. Przykładem jest masowe przybywanie osób z Libii i Tunezji na włoską wysepkę Lampedusa i do Francji. Mimo pomocy ze strony włoskiego rządu, ludzie Ci pozostają ‘w próżni’, gdyż mało prawdopodobne jest, by któreś z państw UE zgodziłoby się ich wszystkich przyjąć.

Bez wątpienia strefa Schengen jest potrzebna Europejczykom, gdyż przyczynia się do rozwoju Europy. Jej zalety są niepodważalne jednak należy pamiętać o zagrożeniach jakie niesie brak granic wewnętrznych.

Źródła:
A. Gruszczak, Unia Europejska wobec przestępczości, Kraków 2002
D. Szlachter, Walka z terroryzmem w Unii Europejskiej- nowy impuls, Toruń 2006

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Odnowiona strategia lizbońska - konieczne zmiany?
• >> Europejski Plan Odbudowy Gospodarczej - bliżej wyjścia z kryzysu?
• >> Staż dziennikarski w Parlamencie Europejskim
• >> Studia europejskie na najwyższym poziomie - Kolegium Europejskie

• TAGI:
• kontrole graniczne w UE
• ,
• kontrole wewnętrzne w UE
• ,
• Lampedusa
• ,
• nielegalni imgranci w UE
• ,
• przestępczość zorganizowana w UE
• ,
• strefa Schengen
• ,
• System Informacyjny Schengen
• ,
• Unia Europejska
• ,
• zewnętrzne granice UE
 
• KRAJE:
• Unia Europejska