Ilse Aschner: ‘Tu jest Austria. Tutaj wszystko wymaga więcej czasu’

Pomnik dla dezerterów

Stołeczna Rada nie zdecydowała jeszcze o dokładnej lokalizacji pomnika. Wiadomo jedynie, że stanie na Heldenplatz, w miejscu gdzie znajdują się inne pomniki ku czci ofiar wojny. Plac jest miejscem, w którym Adolf Hitler w 1938 roku przemawiał do Austriaków po przyłączeniu ich kraju do III Rzeszy. Pomnik będzie więc symbolicznym zwycięstwem nad ideologią Hitlera.

W ostatnich latach Austria coraz śmielej wraca do swojej historii i mierzy się z trudnymi i bolesnymi faktami z przeszłości. W 2009 roku zrehabilitowano żołnierzy, którzy zdezerterowali z Wehrmachtu.

‘Przez wiele lat dezerterzy z Wehrmachtu byli zaniedbywani’- powiedział austriacki analityk Thomas Geldmacher

Decyzję o wzniesieniu pomnika poparli socjaliści i Zieloni, którzy wchodzą w skład koalicji rządzącej.

Przywódca partii Zielonych, David Ellensohn powiedział: ‘Pomnik będzie wzorowany na innych pomnikach ku czci zbiegów z Wehrmachtu, znajdujących się już w Niemczech.’

Rozrachunek z przeszłością

Konieczność zmierzenia się z własną przeszłością jest bardzo ważna dla współczesnych społeczeństw europejskich. Warunki wojenne zmuszały wielu ludzi do podejmowania trudnych i niemoralnych decyzji. Strach i zagrożenie życia powodowały, że wielu Austriaków wstępowało do niemieckiej armii. Odmowa groziła prześladowaniami, włącznie z zesłaniem do obozu koncentracyjnego. Z drugiej jednak strony byli także tacy, dla których służba w Wehrmachcie była szansą i okazją na zrobienie kariery. W szerokich kręgach austriackiego społeczeństwa dezerterzy byli traktowani jak zdrajcy i tchórze. Austria była przecież w latach 1938-1945 częścią III Rzeszy i zbiegostwo z armii traktowano jak przestępstwo. Z pewnością wzniesienie pomnika i ogólnonarodowa debata pomoże zmienić postrzeganie tych ludzi w krzywdzący sposób. Niejedna austriacka rodzina była podzielona na osoby popierające nazizm i na jego przeciwników. Do tej drugiej grupy należała Ilse Aschner, Austriaczka żydowskiego pochodzenia, obecnie badaczka Holokaustu, która 1938 roku została zmuszona do opuszczenia uniwersytetu, a później także ojczyzny. Jej rodzina, która pozostała w Austrii, zginęła.

‘Od 15 do 20 tys. Austriaków uciekło z niemieckiej armii, szczególnie w końcowej fazie wojny’ - powiedział Thomas Geldmacher.

Od 1980 roku Austria podjęła szereg kroków, uznając rolę jej obywateli w nazistowskich zbrodniach. Franz Jaegerstaetter, austriacki rolnik, który z powodów religijnych odmówił służby w Wehrmachcie i został rozstrzelany w 1943 roku, w 2007 roku został beatyfikowany.

Zmienić świadomość

Niezwykle ważne dla współczesnego społeczeństwa austriackiego jest pogodzenie się ze swoją przeszłością i zaakceptowanie jej. Jest to o tyle istotne, że od zakończenia wojny minęło już 66 lat i Austriacy powinni patrzeć w przyszłość i budować ją w oparciu o prawdę historyczną. Młodsze pokolenia muszą być świadome przeszłości i starać się nie dopuszczać do podobnych dylematów natury moralnej. Pomnik ku czci dezerterów z Wehrmachtu może pomóc im w tym, tym bardziej, że powstaje wiele lat od zakończenia wojny. Monument jest wyrazem zrozumienia historii własnego państwa przez Austriaków i zmian w ich świadomości narodowej. Podążając za słowami Józefa Mackiewicza, należy pamiętać, że‘tylko prawda jest ciekawa’ i mieć nadzieję, że kolejne kroki w procesie rozrachunku Austriaków z przeszłością zostaną postawione już niedługo.

www.bbc.co.uk
H.Wereszycki, Historia Austrii, Warszawa 1972.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Byłam sekretarką Goebbelsa
• >> Francuska kolej przeprasza za swój udział w Holokauście
• >> Polsko-Ukraińscy przemytnicy - dlaczego ich tolerujemy?
• >> Seks po wiedeńsku

• TAGI:
• Adolf Hitler
• ,
• Franz Jaegerstaetter
• ,
• historia Austrii
• ,
• Holokaust
• ,
• II Wojna Światowa
• ,
• Ilse Aschner
• ,
• kolaboracja
• ,
• Nazizm
• ,
• pomnik ku czci dezerterów
• ,
• przyłaczenie Austrii do III Rzeszy
• ,
• Wehrmacht
 
• KRAJE:
• Austria