Twoja Europa - Praca i Studia za granicą oraz Unia Europejska

Systemy emerytalne w Europie i na świecie

06.03.2011 Autor: Paulina Bogacz[ 1 komentarz ]
Większość przyszłych emerytów oczekuje, że emerytury z systemów państwowych będą głównym źródłem dochodu na emeryturze.

Większość przyszłych emerytów oczekuje, że emerytury z systemów państwowych będą głównym źródłem dochodu na emeryturze.
Źródło: www.everystockphoto.com

Systemy emerytalne państw Europy i świata różnią się między sobą. W ostatnich latach wiele krajów wprowadza w nich również istotne zmiany.

Systemy emerytalne na świecie


Współczesne systemy są do pewnego stopnia kontynuacją systemów Bismarcka lub Beveridge’a*. W części krajów funkcjonują dalej (zazwyczaj jako jeden z elementów) systemy „podatkowe”, gdzie świadczenie jest w jednakowej wysokości dla wszystkich uczestników. W innych krajach rozwinęły się systemy, gdzie wysokość należnego świadczenia emerytalnego zależy od wysokości otrzymywanych w czasie pracy dochodów. Niemal w całej Europie Zachodniej funkcjonują systemy emerytalne zwane repartycyjnymi, oparte na obowiązkowym ubezpieczeniu, mającym charakter umowy międzypokoleniowej. Świadczenia wypłacane są ze składek pracujących, którzy po osiągnięciu wieku emerytalnego będą otrzymywać pieniądze od następnych pokoleń.

Z uwagi na trudności ze sfinansowaniem systemów o zdefiniowanym świadczeniu („stary” Polski ZUS, a obecnie I Filar), w ostatnich latach wiele krajów wprowadza zmiany polegające na zastępowaniu tych systemów rozwiązaniami o zdefiniowanej składce, gdzie wysokość świadczenia zależy od rentowności inwestowanych składek (polskie otwarte fundusze emerytalne II Filaru). Dodatkowo w większości krajów dąży się do dywersyfikacji źródeł świadczeń emerytalnych przenosząc część odpowiedzialności na pracodawców czy samych pracowników, wprowadzając systemy wielofilarowe.

Bank Światowy zaleca by systemy emerytalne złożone były z trzech filarów:
  • Emerytura państwowa – I filar
  • Emerytura pracownicza – II filar
  • Dobrowolne oszczędności – III filar

System chilijski


Chile było pierwszym państwem na świecie, które w 1981 r. całkowicie sprywatyzowało publiczny system emerytalny. Podstawą nowego systemu były prywatne fundusze emerytalne. Jednocześnie uczestnik, który partycypował w systemie co najmniej 20 lat ma zagwarantowaną minimalną emeryturę przez państwo, finansowaną obecnie po reformie systemu z wpływów z podatków (VAT). Obecnie, choć system ten nadal uważany jest przez wielu za wzorcowy, aż 40% pracowników, z uwagi na biedę i bezrobocie, jest z niego de facto wykluczonych. Z chilijskich wzorów skorzystało około 30 innych krajów, głównie Ameryki Łacińskiej ale również z Europy Środkowej, w tym Polska. Jednak Argentyna wycofała się z systemu w sytuacji kryzysu finansowego nacjonalizując system emerytalny.


Wspólny mianownik dla zmian w systemach emerytalnych


Poziom objęcia społeczeństwa systemem emerytalnym wydaje się zależeć od zamożności kraju. W państwach wysokorozwiniętych są nim objęci niemal wszyscy pracujący, podczas gdy w krajach ubogich zazwyczaj obejmuje on jedynie wąską grupę społeczeństwa, często jedynie urzędników państwowych czy wojsko.

Kraje rozwinięte mają problemy demograficzne (współczynnik dzietności wynosi mniej niż 2,1 dzieci, konieczne dla odbudowy populacji). Okres edukacji wydłuża się do ponad 25 lat, a zazwyczaj podjęcie pierwszej pracy opóźnia decyzje o posiadaniu dzieci. Oczekiwana długość życia również się wydłuża i obecnie przekracza znacznie 70 lat. Dodatkowo w wielu krajach funkcjonują możliwości przechodzenia na wcześniejsze emerytury (zazwyczaj pomiędzy 55 a 60 rokiem życia), co pracodawcy często wykorzystują, żeby wymienić siłę roboczą na młodszą, lepiej wykształconą i zdecydowanie tańszą. Do niedawna wieku emerytalnego nie podnoszono, a w niektórych krajach nawet go obniżano. Początkowo ratunkiem wydawało się podnoszenie składek, ale osiągnęły one już taki poziom, że dalsze ich podnoszenie często nie jest możliwe. Kraje takie jak Niemcy, Francja czy Japonia muszą dopłacać z budżetu znaczne kwoty przekraczające 20% wartości wypłacanych świadczeń. Deficyty dotykające publiczne systemy emerytalne zmuszają państwa do ich reformowania. Podobne problemy dotknęły też systemy emerytalne wzorowane na systemie Beveridge'a.

Preferencje społeczeństw UE w zakresie zmian w systemach emerytalnych


Współcześni pracownicy znacznie bardziej sceptycznie odnoszą się do perspektywy zabezpieczenia emerytalnego zapewnianego przez państwa. Z drugiej strony oczekiwania są wysokie i 53% respondentów uznaje poziom stopy zastąpienia w wysokości co najmniej 70% jako wystarczający do godnego życia. Większość (61%) przyszłych emerytów oczekuje, że emerytury z systemów państwowych będą głównym źródłem dochodu na emeryturze. Jednocześnie 92% mieszkańców Unii Europejskiej zgadza się ze stwierdzeniem, że gwarantowana minimalna emerytura powinna być podstawowym prawem każdego obywatela. Jedynie blisko połowa (56%) respondentów uważa, że wysokość emerytury powinna zależeć od wysokości wypracowanych składek.

Utrzymanie obecnych poziomów świadczeń, nawet kosztem podniesienia wysokości podatków czy składek zyskuje największe poparcie, podczas gdy podnoszenie wieku emerytalnego, aby wydłużyć czas pracy jest najmniej popularnym rozwiązaniem w krajach Unii Europejskiej.

Kierunki zmian


W Europie nie podejmuje się decyzji o podniesieniu wieku emerytalnego z dnia na dzień. Podnosi się go stopniowo , np. we Francji wiek 62 lat będzie obowiązywał dopiero od 2018 roku co i tak budzi protesty społeczeństwa. Wielka Brytania zamierza podnieść wiek emerytalny do 68 lat. Holandia, Niemcy oraz Włochy mają podobne plany. Kraje europejskie przerzucają odpowiedzialność za emerytury na pracowników i pracodawców (PPE - pracownicze systemy emerytalne). Przechodzą na systemy o zdefiniowanej składce lub hybrydowe. Większość krajów wprowadza dobrowolne lub obowiązkowe indywidualne konta emerytalne (Niemcy, Polska, Bułgaria, Szwecja, Włochy, Chiny).

Czego brak w rządowym projekcie zmian w polskim systemie emerytalnym?


  • Brak zmian w limitach dla inwestycji zagranicznych (obecnie 5%)
  • Brak zapisów o obniżaniu kosztów inwestowania środków w OFE (nie tylko opłat dystrybucyjnych, ale przede wszystkim opłaty za zarządzanie)
  • Brak możliwości różnicowania strategii inwestycyjnych OFE w zależności od preferencji inwestorów
  • Brak zmian w sposobie obliczania minimalnej stopy zwrotu (i związanych z tym mechanizmem tzw. „stóp referencyjnych”)
  • Brak warunków dla otwarcia rynku i przełamania monopolu OFE

Propozycja wprowadzenia IKZE


Obok dobrowolnych IKE i PPE, wraz ze zmianami na rynku pojawią się Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), które korzystać będą ze specjalnej ulgi podatkowej:
  • Składki na IKZE będzie można odliczyć od przychodu
  • Wysokość ulgi (składki) będzie limitowana: 2% (2012 – 2014), 3% (2015 – 2016) oraz 4% wynagrodzenia (do 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia) od 2017 roku
  • Prawdopodobnie dochody z inwestycji będą obciążone „podatkiem Belki”.
IKZE będą mogły być tworzone we wszystkich formach dostępnych IKE, plus w oparciu o OFE (założono, że wykorzystywany będzie „standardowy” produkt OFE).

Ile jest warta ulga w IKZE?


Warto podkreślić, że „dzisiejsze" OFE (bez ulgi) jest bardziej opłacalne niż produkty TFI, korzystające z ulgi IKZE (w analizie porównano „najtańszy” fundusz stabilnego wzrostu oferowany w ramach IKE przez jedno z trzech największych TFI operujących na Polskim rynku), ale dopiero począwszy od 16 roku inwestowania, do tego czasu TFI ma przewagę – głownie ze względu na to, że:
  • w pierwszych latach do OFE trafia mniej środków, bo jest wyższa opłata dystrybucyjna
  • TFI korzysta z efektu „reinwestowania ulgi".

*System Bismarcka, wprowadzony w latach 70. XIX wieku w Niemczech, polegał na całkowitym finansowaniu przyszłej emerytury ze składek zatrudnionych.
System Beveridge’a, który opracowany został w 1942 w Wielkiej Brytanii różnił się on od systemu Otto von Bismarcka tym, że wysokość państwowej emerytury była na stałym poziomie, umożliwiającym zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb i była wypłacana z podatków, a nie ze składek zależnych od dochodu.




...

Odsłon: 10814 | ranking >>


Komentarze: 1 Dodaj komentarz

Komentarze do artykułu Systemy emerytalne w Europie i na świecie:

Komentarz

Edmund2000

2011-08-01, 17:09

Proszę powiedzieć w jakich krajach emeryci nie płacą podatku od emerytur, bo jak wiadomo jest to przestepstwo. Juz to bylo opodatkowane całe życie.



Powiadamiaj mnie o nowych wypowiedziach do tego artykułu

Nie chcesz przepisywać tych słów? Zarejestruj się! (lub Zaloguj)


* pole obowiązkowe

-

Autor artykułu:

Paulina Bogacz Paulina Bogacz Redaktor TwojaEuropa.pl
Wyślij wiadomość | Zaproś do znajomych
Więcej artykułów autora >>

- Dziennikarstwo obywatelskie - dołącz do redakcji

Wiadomości z Europy i UERSS Wiadomości z Europy

Malala Yousafzai odebrała Pokojową Nagrodę Nobla Społeczeństwo Nowość Malala Yousafzai odebrała Pokojową Nagrodę Nobla

Szwedzkie miasto Kiruna w trakcie przenoszenia

Prezydent Niemiec za Europejskim Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmem

Wreszcie znamy wyniki wyborów

Klastry na TCI Global Conference

Wielka Brytania: Partia Pracy odbierze świadczenia imigrantom?

więcej wiadomości z Europy >>

-

Oferty pracy za granicąRSS z ofertami pracy za granicą

Oferty pracy za granicą - przycisk Dodaj ofertę pracy za granicą

PRACA DOMOWA OPIEKA GOSPOSIA ITD 04.12.2014 Kraj: Włochy Miasto: CALE WLOCHY ORAZ SZWAJCARIA - KANTON WLOSKI TICINO

Pracownik szklarni - pomidory 05.12.2014 Kraj: Holandia Miasto: Aarle Rixtel

Oklejanie Elementow Samochodowych 03.12.2014 Kraj: Wielka Brytania Miasto: Birmingham

Opiekunka dla 75-letniej Pani w Niemczech 16.12.2014 Kraj: Niemcy Miasto: Verl

zobacz wszystkie oferty pracy >>

-

Szkolenia i kursy unijneRSS wydarzenia w Europie

Szkolenia unijne - banner Dodaj ofertę szkolenia

zobacz wszystkie oferty szkoleń >>

-

Forum europejskie - dyskusje...

Oferty pracy w EuropieKonstruktor form LEGO Adecco Kraków pisze: Dla naszego duńskiego klienta – światowej klasy producenta najlepszych i >> 17.10.2014 23:23     Oferty pracy w Europie

Praca w NorwegiiKucharz Adecco Kraków pisze: Adecco Poland Sp. z o.o. należy do międzynarodowej korporacji Adecco S.A. - światowego >> 17.10.2014 23:13     Praca w Norwegii

Praca w NorwegiiHydraulik / Monter instalacji sanitarnych Adecco Kraków pisze: Aktualnie dla naszego klienta, międzynarodowej firmy z kapitałem zagranicznym, >> 17.10.2014 23:11     Praca w Norwegii

Ogłoszenia wszelkiePOLECAM OSTATNIA DZIAŁKA W CENTRUM POLSKI 3100M2 krzysztof Kasiński pisze: Witam Wszystkich mam do zaoferowania Państwu Ostatnia działka budowlana o pow. >> 18.09.2014 06:34     Ogłoszenia wszelkie

Fakturowanie w NorwegiiNorweski program do fakturowania Kamil Konsek pisze: Dzięki za pomoc:) masz firmę w NO? >> 26.07.2014 14:02     Fakturowanie w Norwegii

więcej grup dyskusyjnych >>

-

Ostatnio komentowane

Boże Narodzenie w Austrii Boże Narodzenie w Austrii Ja czyli Ja: Fajnie moze by©

Potrawy świąteczne w Niemczech Kubuś: A jednak w Niemczech tak jest :)

Boże Narodzenie w Anglii sadło: fajne

Boże Narodzenie w Anglii luki: cześć szymek!

-

Kalendarz wydarzeń RSS wydarzenia w Europie

Berlin, Niemcy, 31.12.2014 - 31.12.2014
Historia Niemiec w obrazach

Niemcy, 01.01.2015 - 01.01.2015
Niemieckie miasto zaprasza do projektu

Warszawa, Unia Europejska, 27.03.2015 - 30.03.2014
3rd International Conference on Prehypertension and Cardio Metabolic Syndrome

Warszawa, Polska, 25.07.2015 - 25.07.2015
AC/DC w Polsce

więcej wydarzeń >>

-


Wszystkie

Wybierz kraj:

x
Cała Europa Unia Europejska Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Cypr Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Gruzja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kazachstan Liechtenstein Litwa Łotwa Luksemburg Macedonia Malta Mołdawia Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria Szwecja Turcja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy