Twoja Europa - Praca i Studia za granicą oraz Unia Europejska

Słowianofilstwo a rosyjski nacjonalizm

25.11.2010 Autor: Leszek Drozdalski[ 0 komentarzy ]
Iwan Kiriejewski (1806 - 1856).

Iwan Kiriejewski (1806 - 1856).
Źródło: Wikipedia

Aleksy Chomiakow (1804 - 1860)

Aleksy Chomiakow (1804 - 1860)
Źródło: Wikipedia

Jednym z najciekawszych nurtów w dziewiętnastowiecznej rosyjskiej filozofii i myśli społecznej było słowianofilstwo. Wielu ludzi utożsamia je z nacjonalizmem – czy mają słuszność?

Słowianofilstwo („umiłowanie Słowian”) jest terminem często nadużywanym i błędnie interpretowanym. Wielu ludzi kojarzy go z rosyjskim nacjonalizmem. Często mówi się również np. o polskim czy czeskim słowianofilstwie. Aby rozszyfrować znaczenie tego pojęcia należy odwołać się do przeszłości. Idee słowianofilskie mają swoje korzenie w dziewiętnastym stuleciu, kiedy to żyli i tworzyli tzw. klasyczni słowianofile: Iwan Kiriejewski, Aleksy Chomiakow i Konstanty Aksakow.

U źródeł słowianofilstwa


Słowianofilstwo rosyjskie ukształtowało się na przełomie lat 30. i 40. dziewiętnastego wieku. W wersji klasycznej przetrwało zaledwie do połowy lat sześćdziesiątych tegoż stulecia. Podstawowe założenia doktryny słowianofilskiej sformułowali Kiriejewski oraz Chomiakow. Były to bez wątpienia najważniejsze postacie całego ruchu. Oprócz nich, oraz wspomnianego wyżej Aksakowa, istotny wkład w rozwój słowianofilskich teorii wnieśli: Piotr Kiriejewski (brat Iwana), Aleksander Koszelow oraz Iwan Aksakow (brat Konstantego).

Słowianofilstwo można rozumieć jako swoisty sprzeciw wobec silnych wpływów kultury zachodniej w dziewiętnastowiecznej Rosji. Od czasów Piotra Wielkiego (władał Rosją w latach 1682 – 1725) rozpoczął się proces silnej europeizacji wschodniego mocarstwa, która prowadziła do wypierania rodzimej kultury i tradycji. Słowianofile opowiadali się za powrotem do „starej”, przedpiotrowej Rusi, którą uważali za skarbnicę zapomnianych wartości i ideałów. Spoglądając w przeszłość idealizowali dawne państwo rosyjskie, tworząc utopię społeczną, opartą na trzech głównych wartościach: prawosławiu, wiejskich wspólnotach gminnych (tzw. obszcziny) oraz silnej władzy centralnej w postaci tzw. samodzierżawia (rosyjska odmiana monarchii absolutnej), które uważali za tradycyjny ustrój państwa rosyjskiego.

Założenia teoretyczne


Słowianofilstwo nie było doktryną szowinistyczną. Ideolodzy nurtu nie twierdzili wcale, że Rosjanie czy Słowianie są pod jakimkolwiek względem doskonalsi od innych nacji. Nie postulowali podbojów i supremacji imperium rosyjskiego. Zachodnim państwom i społeczeństwom proponowali tylko rosyjski ewolucyjny model rozwoju, wiarę prawosławną oraz pewne poczucie solidarności społecznej, które w ich mniemaniu świadczyły o wspaniałości kultury rosyjskiej. Słowianofile podkreślali kryzys cywilizacji zachodnioeuropejskiej. Jego przyczyn doszukiwali się w skrajnym indywidualizmie oraz zbytniej wierze w rozum, która zastąpiła wiarę w Boga (słowianofile krytykowali Kościół Rzymski jako wypaczający idee chrześcijańskie).

Filozofia słowianofilska poddawała też krytyce ówczesny stan państwa rosyjskiego i politykę władz. Słowianofile nie akceptowali „nowej” Rosji, która w ich przekonaniu zapożyczała z Zachodu tylko negatywne wzorce, których nie sposób było wprowadzić na grunt rosyjski, jakże inny od europejskiego. Przedstawiciele ruchu nie podważali dokonań cywilizacji zachodnioeuropejskiej, potrafili docenić jej osiągnięcia – sami bazowali na dorobku filozoficznym niemieckiego romantyzmu. Podkreślali odmienność Rosji, która na przestrzeni lat rozwijała się ewolucyjnie i harmonicznie, podczas gdy światem zachodnim miotały burze rewolucji i bratobójczych wojen.

Utopia a rzeczywistość


Teorie słowianofilskie miały piękne i wzniosłe założenia. Ich utopijność nie współgrała jednak z realiami politycznymi i społecznymi. Dostrzegali to sami słowianofile i z biegiem lat zaczęli skłaniać się ku bardziej praktycznym projektom. Słowianofilstwo powoli się degenerowało, a na jego bazie tworzył się nowy ruch – panslawizm – który można już określić mianem nacjonalizmu. Panslawizm był zwulgaryzowaną i bardziej prymitywną odmianą słowianofilstwa. Z jego klasyczną wersją miał tak naprawdę niewiele wspólnego. Niektórzy słowianofile, jak Aleksander Koszelow czy Iwan Aksakow, przeszli na stronę panslawizmu tworząc jego podstawy teoretyczne. Tym samym obumarły idee słowianofilskie, ustępując miejsca bardziej praktycznym, ale mniej głębokim koncepcjom.

Słowianofile byli więc utopistami zapatrzonymi w przeszłość. W „Starej Świętej Rusi” szukali wartości, których restauracja mogłaby uzdrowić Rosję i zjednoczyć podzielony naród rosyjski. Jak wszyscy utopiści ponieśli porażkę. Nacjonalizm, który jest zmorą państwa rosyjskiego w XXI wieku, ma niewiele wspólnego z ideami Kiriejewskiego czy Chomiakowa.


...

Odsłon: 6686 | ranking >>


Komentarze Dodaj komentarz

Artykuł Słowianofilstwo a rosyjski nacjonalizm nie został jeszcze skomentowany - bądź pierwszy!


Powiadamiaj mnie o nowych wypowiedziach do tego artykułu

Nie chcesz przepisywać tych słów? Zarejestruj się! (lub Zaloguj)


* pole obowiązkowe

-

Autor artykułu:

Leszek Drozdalski Leszek Drozdalski Wyślij wiadomość | Zaproś do znajomych
Więcej artykułów autora >>

- Dziennikarstwo obywatelskie - dołącz do redakcji

Wiadomości z Europy i UERSS Wiadomości z Europy

Inny świat czy popkulturowa wioska? Kultura Nowość Inny świat czy popkulturowa wioska?

Promocja Portugalii na Web Summit 2016 w Lizbonie

Wybory prezydenckie w USA - komentarze ekspertów

Komisja zaleca przedłużenie tymczasowych kontroli na granicach wewnętrznych

Sejm przyjął uchwałę w sprawie CETA

PiS nie poprze Donalda Tuska na drugą kadencję w Radzie Europejskiej

więcej wiadomości z Europy >>

-

Oferty pracy za granicąRSS z ofertami pracy za granicą

Oferty pracy za granicą - przycisk Dodaj ofertę pracy za granicą

Fizjoterapeuta 11.11.2019 Kraj: Niemcy Miasto: Ulm

Fizjoterapeuta 17.11.2019 Kraj: Niemcy Miasto: Dillingen

zobacz wszystkie oferty pracy >>

-

Szkolenia i kursy unijneRSS wydarzenia w Europie

Szkolenia unijne - banner Dodaj ofertę szkolenia

zobacz wszystkie oferty szkoleń >>

-

Forum europejskie - dyskusje...

Ogłoszenia wszelkiehttp://www.rankinglokat.eu Rankinglokat.eu pisze: Polecam również świetną stronę z ubezpieczeniami OC http://www.tanieoc.net >> 19.07.2018 11:28     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkieMonter rusztowań z uprawieniami IPF Sp. z o.o pisze: IPF Group specjalizuje się w rekrutacji i organizacji zatrudnienia na rynku krajowym >> 30.04.2018 15:26     Ogłoszenia wszelkie

Ogłoszenia wszelkiePolska przychodnia w Londynie pisze: Polecam polską przychodnię w Londynie - Fast Medica, to zespół znanych >> 06.04.2018 09:10     Ogłoszenia wszelkie

Studia i nauka za granicąBezpłatna polska szkoła, dla dzieci przebywających za granicą. Wojtek Kyzik pisze: Ciekawy program! >> 02.03.2018 13:22     Studia i nauka za granicą

Ogłoszenia wszelkieProgram do magazynu Wojtek Kyzik pisze: A wygląda to cenowo? >> 02.03.2018 13:22     Ogłoszenia wszelkie

więcej grup dyskusyjnych >>

-

Ostatnio komentowane

W centrum Polski głośno o biotechnologii W centrum Polski głośno o biotechnologii jLVHlqkDO: vcQzuxXGV

W centrum Polski głośno o biotechnologii... dGpPRMZeNKAw: iNFlGJnDtfX

WHO będzie debatować nad dokładniejszymi... CSKOhYxQrW: evKQMpwd

WHO będzie debatować nad dokładniejszymi... EnBsGDNFz: OIvHqcrT

-

Kalendarz wydarzeń RSS wydarzenia w Europie

więcej wydarzeń >>

-


Wszystkie

Wybierz kraj:

x
Cała Europa Unia Europejska Albania Andora Austria Belgia Białoruś Bośnia i Hercegowina Bułgaria Chorwacja Cypr Czarnogóra Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Gruzja Hiszpania Holandia Irlandia Islandia Kazachstan Liechtenstein Litwa Łotwa Luksemburg Macedonia Malta Mołdawia Niemcy Norwegia Polska Portugalia Rosja Rumunia San Marino Serbia Słowacja Słowenia Szwajcaria Szwecja Turcja Ukraina Watykan Węgry Wielka Brytania Włochy