Obywatel Europy w kryzysie

Instytucja obywatelstwa europejskiego

Jednym z postanowień umowy tworzącej UE, czyli Traktatu z Maastricht, było powołanie do życia instytucji obywatelstwa europejskiego. Celem było przyspieszenie procesu integracji, dzięki wspólnemu fundamentowi jakim miało być przekonanie każdego mieszkańca Unii o byciu Europejczykiem. Zatrzeć się miały granice mentalne i kulturowe, wzmocnić poczucie więzi. Polityczna rzeczywistość szybko zweryfikowała tę sielankową wizję. Wszyscy pamiętają to, jakie emocje budziły kolejne rozszerzenia UE, kiedy zarzuty przeciwników w Unii i państwach kandydujących odwoływały się najczęściej do argumentów o charakterze narodowym. Zwracano głównie uwagę na różnice i odmienności nie do pogodzenia.
Do tej pory, wydawało się jednak, że pomysł obywatelstwa europejskiego był trafiony, a instytucja spełniała swą rolę. Obok wcześniejszych atrybutów, jak wspólny hymn, flaga i waluta podkreślała ona istnienie wspólnoty społeczeństw unijnych państw.
Prawdziwą próbą okazały się problemy gospodarcze. Niejednokrotnie historia udowodniła, że kryzysy gospodarcze to brutalna siła, która odziera ze wszelkich złudzeń, bo sprawia, że na pierwszy plan wysuwa się to co najbardziej podstawowe, czyli potrzeby ekonomiczne. Najdobitniejszym tego przykładem był Wielki Kryzys, który obrócił w pył powersalski ład. Nie oznacza to od razu, że taki sam los czeka UE, jeśli problemy przybiorą na sile. Jest to jednak dobry moment by zastanowić się czy wśród mieszkańców Unii funkcjonuje świadomość przynależności do „europejskiej rodziny”?
Obywatelstwo europejskie nie zastępuje obywatelstwa narodowego, a jedynie uzupełnia je, sankcjonując szereg przywilejów i praw mieszkańców UE wynikających z członkostwa. Stanowi jedno z narzędzi w procesie integracji, ale euroentuzjaści widzą w nim wyraz „europejskości”, poczucia przynależności do wspólnoty wartości, praw, zwyczajów. Według nich jest coś na kształt narodowości w ramach państwa, ale na szerszą skalę, obejmującą cały kontynent. Ów wspólny mianownik łączyć ma, mimo narodowych różnic, Kowalskiego, Schmitta, czy Gonzalesa. Pytanie tylko czy ten fundament rzeczywiście istnieje.

Europejska tożsamość

Podczas prac nad treścią Konstytucji Europejskiej problemem okazała się kwestia określenia korzeni Europy. Media z uwagą śledziły bezowocne próby sformułowania przez unijnych przywódców tego, co składa się na fundament europejskiej cywilizacji, a zatem co jest nam wspólne. Słynny spór wokół odwołania w preambule do chrześcijańskich tradycji był kwestią prestiżową. Te wewnętrzne podziały próbowano zatuszować pozornym kompromisem, który jednak nikogo nie zadowolił.
Mimo tej porażki wciąż w wypowiedziach i decyzjach odwoływano się do ciągle nieokreślonego, abstrakcyjnego pojęcia europejskiej tożsamości. Kłopoty zaczęły się na dobre, gdy amerykański finansowy wirus zainfekował Europę. W obliczu rosnącego bezrobocia, kolejnych podwyżek cen i ogólnego obniżenia standardu życia milionów Europejczyków hasła jedności zagłuszone zostały krzykami z demonstracji, jakie przetoczyły się przez kontynent. W każdym przypadku wśród głównych celów ataku byli obcokrajowcy jako ci, którzy zabierają miejsca pracy rodakom. Nie chodziło tylko o emigrantów z poza Europy, ale w równym stopniu o obywateli państw Unii. Przywódcy unijni demonstrują jedność w obliczu kryzysu, ale obywatele każdego z państw domagają się przede wszystkim pomocy dla siebie, nie oglądając się na innych.
Czy zatem słowo „Europejczyk” ma się ograniczać tylko do wymiaru geograficznego? Wydaje się, że w momencie, gdy nad Europą zawisło widmo ekonomicznej zapaści, gdy każdy chce ratować własną skórę, trudno mówić o tym co wspólne. Jednak jakiś fundament musi istnieć, bo bez niego zbudowanie takiej konstrukcji jak Unia Europejska było by niemożliwe. Mimo, że dzieje europejskich narodów toczyły się różnie, istnieje wiele punktów, w których ich losy przecinały się. Wspólne doświadczenia historyczne, choć są tematem wielu sporów, to niewątpliwie jeden z elementów konstytuujących europejską tożsamość. Również w kulturowym bogactwie Europy można odnaleźć wspólne pierwiastki, które mają swoje źródła w antyku i średniowieczu.
Swoistą klamrą spinającą w całość europejskie społeczeństwa jest katalog wyznawanych wartości na który składają się: demokracja, prawa człowieka, obywatelskie swobody i wolności. Równocześnie są to zasady, w oparciu o które funkcjonuje UE, która istotnie wpływa na umacnianie się europejskiej świadomości.

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Europejski Kongres Gospodarczy 2012 dobiegł końca
• >> Strategia Lizbońska - zatrudnienie drogą do wzrostu konkurencyjności gospodarki
• >> Starzenie się społeczeństwa - opublikowano raport
• >> Poznań Motor Show 2012 – relacja

• TAGI:
• bezrobocie
• ,
• demokracja
• ,
• flaga
• ,
• hymn
• ,
• integracja
• ,
• kryzys
• ,
• kryzys ekonomiczny
• ,
• Obywatelstwo europejskie
• ,
• waluta
 
• KRAJE:
• Cała Europa