Historia Węgier - wybory parlamentarne od 1989 roku do dziś

Początki systemu parlamentarnego po 1989 roku

W latach 1988-89 nastąpiły przemiany, w wyniku których, pojawiły się reformatorskie inicjatywy wewnątrz partii rządzącej oraz nastąpiła aktywizacja polityczna obywateli, co znalazło wyraz w powstawaniu nowych ruchów politycznych.

Od marca 1989 roku do końca października trwały różnego rodzaju rozmowy między władzą, a alternatywnymi ugrupowaniami opozycyjnymi, które dotyczyły przemian ustrojowych.

18 października ówczesne Zgromadzenie Krajowe wprowadziło nową nazwę państwa – Republika Węgierska, usunięto przepis o dyktaturze proletariatu i przewodniej roli partii, którą wcześniej była Węgierska Socjalistyczna Partia Robotnicza, powołano urząd prezydenta. Co istotne liczba zmian sięgała stu, objęły one 90 procent tekstu Konstytucji, sprawiając w rezultacie ustanowienie nowej ustawy zasadniczej.

Wszelkie zmiany zostały poparte przez społeczeństwo w referendum, które odbyło się 26 października. Obywatele opowiedzieli się za likwidacją państwa socjalistycznego oraz za przeprowadzeniem wyborów prezydenckich i parlamentarnych.

Pierwsze wolne wybory nad Balatonem po upadku "żelaznej kurtyny"

Odbyły się one 25 marca 1990 rok. W kampanii wyborczej wzięło udział 54 ugrupowania polityczne. Jednak do parlamentu dostało się tylko sześć partii. I tak w skład koalicji rządowej wchodziło: Węgierskie Forum Demokratyczne, które uzyskało w wyborach 24,7%, co dało mu 165 mandatów, Niezależna Partia Drobnych Rolników ( 11,4% - 44 mandaty), Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (21 mandatów).
Natomiast w ławach opozycji zasiadły takie partie jak: Związek Wolnych Demokratów (21,4% - 92 mandaty), Węgierska Partia Socjalistyczna (10,9% - 33 mandaty), Związek Młodych Demokratów (8,6% - 21 mandatów).

Premierem został Josef Antall, który był jednocześnie przewodniczącym Węgierskiego Forum Demokratycznego. Rządząca partia była mozaiką różnych frakcji ideowych, która przedstawiała się jako ugrupowanie konserwatywno-liberalno-narodowe i mimo, iż Antall próbował łagodzić konflikty wewnątrz Forum, to jednak nie udało mu się zapanować, nad nieustannymi napięciami w partii, co doprowadziło do klęski wyborczej w następnych wyborach. Przy okazji sam Antall utracił swoje stanowisko w grudniu 1993 roku na rzecz Petera Borossa.

Wybory parlamentarne 1994

Kolejne wybory odbyły się w maju 1994 roku, społeczeństwo odrzuciło reformy rządu, powierzając władzę postkomunistycznej Węgierskiej Partii Socjalistycznej, które uzyskało 33% poparcie dające jej 209 miejsc w 386 osobowym Zgromadzeniu Krajowym. Socjaliści wraz ze Związkiem Wolnych Demokratów (21,4% - 70 mandatów) utworzyło koalicję rządową, a premierem został lider socjalistów Gyula Horn.

Do parlamentu weszło także Węgierskie Forum Demokratyczne (11,7% - 37 mandatów), Niezależna Partia Drobnych Rolników (8,8% - 26 m), Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (22 mandaty), Węgierska Partia Obywatelska Fidesz (dawniej Związek Młodych Demokratów - 7,0% - 20 mandatów).

Zwycięstwo centroprawicy

Mimo, iż postkomuniści poprawili ogólną sytuację gospodarczą, zmniejszając bezrobocie, łagodząc sąsiedzkie stosunki z Rumunią i Słowacją, to jednak w 1998 roku głównym zwycięzcą wyborów parlamentarnych okazała się Węgierska Partia Obywatelska Fidesz, zdobywając 148 mandatów przy 29,4% poparciu społecznym. Premierem tej obywatelskiej partii ( słowo polagari w języku węgierskim oznacza właśnie obywatelska/ mieszczańska), został Victor Orban, który w połowie lat 90-tych doprowadził do zmiany wizerunku i charakteru tego ugrupowania. Dzięki swojemu młodzieżowemu stylowi i bezkompromisowemu stosunkowi do komunizmu, Orban stał się ulubieńcem wielu Węgrów.

Koalicję rządową z Fideszem tworzyła Niezależna Partia Drobnych Rolników (13,2% - 48 mandatów), a główną siłą opozycyjną byli postkomuniści z Węgierskiej Partii Socjalistycznej, którzy zdobyli 134 mandaty przy 32,9% poparcia. Dalsze partie, które miały swoich deputowanych to Związek Wolnych Demokratów (6,9% - 20 mandatów), Węgierskie Forum Demokratyczne 17 mandatów i Węgierska Partia Sprawiedliwości i Życia 14 miejsc.

Lata 1998-2002 na węgierskiej scenie politycznej

W latach 1998-2002 rząd Victora Orbana był niezwykle atakowany za wywołanie podziałów społecznych, zbytnią centralizację władzy, upartyjnianie państwa, co między innymi spowodowało liczne afery na tle korupcyjnym, gospodarczym.

Mimo, iż Fidesz wygrał kolejne wybory w których uzyskał 188 mandatów przy 41% poparciu, to jednak władzę objęli
socjaliści, którzy dzięki koalicji wraz ze Związkiem Wolnych Demokratów mogli utworzyć rząd. Mieli oni łącznie 198 miejsc w parlamencie. Reszta partii nie przekroczyła progu wyborczego. Należy zaznaczyć, iż Madziarzy dali prawdziwy przykład, czym jest obywatelski obowiązek uczestnictwa w demokracji, do urn pofatygowało się, aż 71% Węgrów. Polacy powinni brać przykład z bratanków.

Dominacja Węgierskiej Partii Socjalistycznej

Po wyborach w 2002 roku premierem został Peter Medgyessy, jednak gdy po 2 latach koalicji groziło widmo rozpadu koalicji rządowej został zastąpiony przez Ferenca Gyurcsánya, który przez kolejne 5 lat stał na czele węgierskiego rządu. Młody, charyzmatyczny lider (mimo, iż ukrywał przed społeczeństwem prawdziwy stan gospodarki, o czym w dalszej części tekstu), nie utracił poparcia społecznego i w kolejnych wyborach w 2006 r. na socjalistów zagłosowało 43,21% obywateli.

Główny rywal socjalistów Fidesz uzyskał 42,3% i mimo kolejnego wysokiego wyniku wyborczego, znowu musiał zadowolić się w ławach opozycji krytykowaniem zwycięzców. Dalsze miejsca w wyborach zdobyli: Związek Wolnych Demokratów (6,5% - 18 mandatów) i Węgierskie Forum Demokratyczne 5% - 11 mandatów.

17 września 2006 roku węgierskie radio ujawniło wypowiedź premiera z zamkniętego spotkania jego partii, które odbyło się w maju tego samego roku. Tam w ostrych słowach przyznaje się on do zakłamywania informacji o stanie węgierskiej gospodarki podczas kampanii wyborczej z kwietnia, z czasu rządów jego partii.

Gyurcsany zapowiadając konieczność przeprowadzenia drastycznych reform. Wywołało to liczne demonstrację przed gmachem parlamentu, które później przeradzały się w gwałtowne zamieszki i starcia z policją. Mimo nacisków opozycji, premier dopiero ustąpił ze stanowiska w kwietniu 2009 roku. Na jego miejsce przyszedł Gordon Bajnai.

Przeczytaj więcej: Wybory parlamentarne na Węgrzech 2010 r.

Na podstawie: Systemy polityczne Państw Europy Środkowej i Wschodniej pod redakcją Wojciecha Sokoła i Marka Żmigrodzkiego, Gazeta.pl

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Grecja: fiasko rozmów koalicyjnych. Następne wybory już za miesiąc
• >> Już w niedzielę przedterminowe wybory parlamentarne w Grecji
• >> Jak wakacje, to tylko w Europie!
• >> Martin Shulz nowym szefem Parlamentu Europejskiego

• TAGI:
• Ferenc Gyurcsany
• ,
• Fidesz
• ,
• Gordon Bajnai
• ,
• Madziarzy
• ,
• państwo socjalistyczne
• ,
• partia komunistyczna
• ,
• Peter Medgyessy
• ,
• Republika Węgierska
• ,
• Vctor Orban
• ,
• wybory na Węgrzech
• ,
• wybory parlamentarne
 
• KRAJE:
• Węgry