Wielkanoc w Grecji

Początki Kościoła w Grecji

W Grecji od 1864 roku religią państwową jest prawosławie, a co najmniej 91procent obywateli deklaruje się, jako chrześcijanie obrządku wschodniego.

Należy przypomnieć, iż początki chrześcijaństwa w Grecji i powstania Arcybiskupstwa Aten związane są z misją Pawła Apostoła, który w trosce o duchowy rozwój tamtejszych wspólnot chrześcijańskich wystosował listy do Tessaloniczan, Filipian i Koryntian.

Do VIII wieku Ateny znajdowały w jurysdykcji Rzymu, od IX wieku – Konstantynopola, a od 1833 roku posiada autokefalię (prawosławne kościoły lokalne pozostające ze sobą w związku wiary, liturgii i kanonów kościelnych), zatwierdzoną przez Konstantynopol w 1850 roku. Obecnie na czele Arcybiskupstwa Aten stoi arcybiskup Hieronim. Na czele Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego stoi arcybiskup Sawa.

Nawiązanie do tradycji żydowskich

Na wstępie należy przypomnieć, iż pierwsi chrześcijanie świętując Wielkanoc przejęli wiele tradycji żydowskich. Należy wspomnieć choćby o święcie Paschy, które jest świętem wiosny, a jeszcze inaczej nazywane jest Świętem Przaśników. W Polsce mówi się o tym święcie jako Żydowskiej Wielkanocny.

Dla wierzących Żydów jest to najważniejsze i najstarsze święto, które upamiętnia wyzwolenie Żydów z niewoli egipskiej.

Chrześcijanie także do tych tradycji żydowskich dodawali swoje zwyczaje jak na przykład baranek paschalny czy barwione na czerwono jajka. W czasach Bizancjum narodził się zwyczaj pieczenia okrągłego chleba z czerwonym jajkiem w środku.
Jajko i czerwony kolor symbolizują po prostu rodzące się życie.

Święta Wielkanocne we współczesnej Grecji

Święta Wielkanocne w Grecji są obchodzone według kalendarza juliańskiego i następują zawsze w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca, ale nie przed Paschą żydowską i nie razem z nią.
Dla Greków Wielkanoc jest przede wszystkim znacząca, ze względu na to, iż spędzają ten niezwykły czas z dala od zgiełku miast, udając się do rodzin, zamieszkałych w małych miasteczkach i wsiach.

Okres Wielkanocy tradycyjnie rozpoczyna się Sobotę Łazarza (po grecku Lazarusa), przed Niedzielą Palmową. Wtedy też do drzwi domów pukają dzieci, poprzebierane za kolędników, śpiewając przy tym hymn Lazaros. Dzięki czemu obdarowywane są jajkami czy innymi przedmiotami.
W Niedzielę Palmową ludzie gromadzą się na porannej mszy i wzajemnie dzielą się zielonymi krzyżami zrobionych z gałązek palmowych, a po powrocie z mszy świętej Grecy ustawiają je na swoich domowych ołtarzykach

Wielki Tydzień w Grecji

Wielki Tydzień rozpoczyna się w poniedziałek i w cerkwiach odprawiane są codzienne, wieczorne nabożeństwa ku czci Chrystusa Zbawiciela.
Wielki Tydzień to także Wielki Post, jednak jest on przestrzegany przede wszystkim przez starszych mieszkańców Grecji. Przez 40 dni odżegnują się oni od spożywania ryb, mięsa oraz wszystkiego, co pochodzi od zwierząt, w tym także nabiału.
Z kolei można jeść owoce morza, czyli: ośmiornice, kalmary, krewetki, homary, mątwy, z których przygotowuje się najrozmaitsze przysmaki jak mątwy z ryżem i szpinakiem, smażone, gotowane warzywa z dodatkiem oliwy z oliwek oraz chałwę sezamową. Wielki Post wiąże się także, wstrzymaniem uprawiania pożycia małżeńskiego.

Wielki Wtorek to dzień modlitwy i czytania Biblii. W tym dniu gospodynie domowe przyrządzają ciasteczka. Są to słodkie kuleczki nazywane koulourakia.

W następny dzień w domach odbywają się wiosenne porządki, a po dokładnym wysprzątaniu mieszkania wieczorem wierni udają się do świątyń, gdzie odbywają się ceremonie błogosławieństwa Świętego Oleju.

Czwartek to dzień barwienia jajek na czerwono, ponieważ kolor jak to już było wspomniane, symbolizuje to przelaną krew Chrystusa Zbawiciela i Jego odrodzenia na nowo. W świątyni kobiety dekorują grób Chrystusa epitaphiosem, czyli girlandami czerwonych i białych kwiatów. W tym czasie kapłani czytają Biblię, w której jest mowa na temat Ostatniej Wieczerzy.

W Grecji Wielki Piątek to dzień żałoby. Nie wolno w tym dniu wykonywać żadnych ciężkich robót. Zresztą w obrządku wschodnim wszelkie prace w wielki piątek są uznawane za grzech ciężki i co oczywiste jest to dzień wolny od pracy. Ciekawe może być to, iż w całym kraju flagi na domach i budynkach rządowych ustawione są do połowy masztu na znak żałoby.

Wieczorem odbywa się procesja Męki Pańskiej na pamiątkę pogrzebu Syna Bożego. Wszyscy mieszkańcy biorą udział w procesji. Na jej czele kroczą ludzie z chorągwiami, dalej orkiestra, chór śpiewający oraz grający nabożne pieśni. Za nimi kroczą kantorzy, kapłani, kobiety niosące mirrę, ministranci niosący naczynia liturgiczne, mieszkańcy. Każdy uczestnik procesji powinien przejść pod grobem wystawionym przed drzwiami kościoła.

W Wielką Sobotę, kończy się Wielki Post, wtedy też rozpoczynają się całodzienne gotowania świątecznych potraw.
Późnym wieczorem celebrowana jest Wielka Msza Rezurekcyjna zwana Anastasi, która w przetłumaczeniu oznacza Zmartwychwstanie.
Podczas mszy o północy gasną wszystkie światła, następuje totalna cisza i oczekiwanie w skupieniu na moment Zmartwychwstania. Po krótkim czasie rozlega się wystrzał armatni, będący sygnałem ogłoszenia przez duchownego wspaniałej nowiny, że Chrystus Zmartwychwstał.

Chrystos Anesti- Alithos Anest

W czasie mszy także odbywa się niezwykły moment, podczas którego uczestnicy zapalają swoje świece Świętym ogniem, który przywieziony został z Ziemi Świętej. Składają także na wzajem sobie życzenia i powtarzając przy tym Chrystos Anesti Chrystus Zmartwychwstał, na co inni odpowiadają Alithos Anesti- zaiste Zmartwychwstał

Po mszy świętej wierni stukają się przynoszonymi z domów pisankami, a ten, którego jajko zostało całe, będzie miał ponoć szczęśliwszy rok. Wracający do swoich domostw noszą ze sobą zapalone świece i uważają by płomień po drodze nie zgasł. Jeśli płomień nie zgaśnie, może to oznaczać szczęście dla wszystkich domowników. Przechodząc przez próg domu należy dymem z kopcącej się świecy wykonać znak krzyża, który ma symbolizować spokój dla całej rodziny.

Tuż po północnej mszy spożywa się skromny posiłek w skład, którego, najczęściej wchodzi zupa zwana mageiritsa. Jest ona gotowana jest z jagnięcych podrobów głównie wątroby i jelit z dodatkiem świeżej cebuli, kopru oraz przypraw, zaprawiana cytryną i jajkiem. Podaje się także gotowane na twardo jajka, barwione na czerwono, a to wszystko przegryzane świąteczną chałkę zwaną tsoureki.

Wielka Niedziela to jak we wszystkich obrządkach chrześcijaństwa, prawdziwa uczta dla ciała i ducha. Całe rodziny w ten niezwykły dzień spędzają na spożywaniu wykwintnych greckich potrwa przygotowanych na tą okoliczność, jak choćby pieczeń z barana. Nie może przy tym zabraknąć tańców w takt greckich melodii.
W tradycji greckiej obowiązuje zasada, że nic w tym dniu nie powinno się zmarnować.

W Poniedziałek Wielkanocny wszyscy udają się na wzgórza, plaże, łąki puszczając latawce, a po rozruchu na świeżym powietrzu, rodziny udają się do pobliskich knajpek, tawern, posilając się greckimi przysmakami

Tradycyjne życzenia i pozdrowienia świąteczne w Grecji

:

Dobrego Postu - Kali Sarakosti
Dobrej Wielkanocy - Kalo Pascha
Chrystus Zmartwychwstał - Christos Anesti
Zaprawdę Zmartwychwstał - Alithos Anesti

Źródła: www.plecakowy.pl, www.grecja.home.pl, "Żydzi Polscy", dodatek historyczny do "Rzeczpospolitej", Encyklopedia - "Religie świata"

• PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:
  
• >> Tradycje bożonarodzeniowe w Europie
• >> Festiwal Halloween u Frankensteina
• >> Grecja: fiasko rozmów koalicyjnych. Następne wybory już za miesiąc
• >> Wybory parlamentarne w Grecji - co dalej?

• TAGI:
• Anastasi
• ,
• chleb z czerwonym jajkiem
• ,
• Chrystos Anesti
• ,
• epitaphios
• ,
• koulourakia
• ,
• pascha
• ,
• Święta wielkanocne w Grecji
• ,
• świeto Paschy
• ,
• tradycje
• ,
• tsoureki
• ,
• Wielkanoc Grecja
• ,
• Wielkanoc w Europie
• ,
• Wielkanoc w Grecji
• ,
• zwyczaje
 
• KRAJE:
• Grecja